Παρασκευή, 20 Ιανουαρίου 2017

Ένα διήγημα για το ΠΑΣΟΚ

Αυτό το διάστημα, τρέχει ένας πρωτότυπος διαγωνισμός διηγήματος για τα χρόνια του (παπ)ανδρεϊκού ΠαΣοΚ, 1981-96. Θα μπορούσε να είναι αφιερωμένος στο "ΠαΣοΚ που γνωρίσαμε" (και δεν αγαπήσαμε), καθώς πρόκειται για ένα ιδιότυπο κράμα νοσταλγίας και τρολαρίσματος, με έμφαση στο δεύτερο συστατικό. Κάτι που φαίνεται κι από το όνομα της ομάδας στο ΦΒ που τον διοργανώνει (ΠΑΣΟΚ, το ορθόδοξο) με απώτερο στόχο να συγκεντρώσει τα καλύτερα διηγήματα, για να κυκλοφορήσουν σε μια συλλογή. Θα μπορούσαμε επίσης να πούμε ότι είναι μια προλεκάλτ ιδέα, αλλά στην πραγματικότητα χρειαζόμαστε κάτι πιο ευρύ, μικροαστικό και λαϊκίστικο, όπως η αταξική έννοια "μη προνομιούχοι".

Κατά τη γνώμη μου, αυτό που θα είχε ενδιαφέρον είναι ένα διήγημα από τη σκοπιά ενός κομμουνιστή που έζησε την πασοκική λαίλαπα αυτών των χρόνων και την αναστοχάζεται αυτοκριτικά. Επειδή όμως η κε του μπλοκ δεν έχει τόσο χρόνο, για να δουλέψει και να υλοποιήσει αυτήν την ιδέα, παραθέτω απλώς μερικά βασικά σημεία που θα έπρεπε/μπορούσε να συμπεριλάβει, για τη σχέση ΠαΣοΚ-ΚΚΕ.

-το άθροισμα των "δημοκρατικών δυνάμεων της Αλλαγής" στη βάση "κοινών" συνθημάτων και στόχων, όπως το "ΕΟΚ και ΝΑΤΟ το ίδιο συνδικάτο", που το ΠαΣοΚ δεν το πρόδωσε ποτέ, καθώς αποφάσισε να οργανωθεί στο συνδικάτο, και το οποίο θεωρητικά αποτελούσε βασική διαχωριστική γραμμή στο πολιτικό σκηνικό μεταξύ των "ευρωπαϊστών" (ΝΔ και εσ.) από τη μια μεριά και των (με ή χωρίς εισαγωγικά) αντι-ιμπεριαλιστών (ΚΚΕ και -υποτίθεται- ΠαΣοΚ).

-το πανηγύρι και τις κοινές πορείες το βράδυ της εκλογικής νίκης της Αλλαγής, που αντιμετωπίστηκε ως γύρισμα του τροχού της ιστορίας και "οκτωβριανή" επανάσταση από κάποιους (η ιστορία βλέπεις επαναλαμβάνεται ως φάρσα). Αλλά κι η λευκή ψήφος του κόμματος στις προγραμματικές δηλώσεις της κυβέρνησης, που δείχνει πως δε στοιχιζόμασταν άκριτα πίσω τους, ανυποψίαστοι για αυτά που ακολούθησαν.

-η αποφθεγματική φράση του Χαρίλαου σε ένα πράσινο παπαγαλάκι, που τον πίεζε: "αλλαγές βλέπω, Αλλαγή δε βλέπω..."
(και όχι, δε νομίζω να το βρήκε γραμμένο σε κάποιο βιβλιαράκι με παροιμίες κι αποφθέγματα, όπως γράφουν εκ των υστέρων διάφοροι κουκουεδολόγοι -που σήμερα έχουν το Χαρίλαο "εικόνισμα", για να θάψουν τους ζωντανούς")

-το 11ο Συνέδριο, που αναλώθηκε στον ακριβή, επιστημονικό προσδιορισμό του "Κινήματος" (ως σοσιαλρεφορμιστικού, νομίζω) που δεν εμφανιζόταν ως παραδοσιακό σοσιαλδημοκρατικό κόμμα και δεν είχε συνδεθεί με τη Σοσιαλιστική Διεθνή.

-ο ρόλος των Σοβιετικών, οι αυταπάτες για το "ειρηνικό, κοινοβουλευτικό πέρασμα" στο σοσιαλισμό και η ανοχή τους σε μια κυβέρνηση που διαφοροποιούνταν με αστερίσκους απ' τους δυτικούς (πχ στο Πολωνικό) κι έπαιζε επιδέξια το "φιλοσοβιετικό" χαρτί. Κάτι που δείχνει (εκ των υστέρων έστω) την ανάγκη μιας σχετικής αυτονόμησης της επαναστατικής στρατηγικής κάθε ΚΚ από τις "ανάγκες" της σοβιετικής, εξωτερικής πολιτικής (ή όποιου άλλου επαναστατικού κέντρου-χώρας, μελλοντικά).

-οι βάσεις που φεύγουν που μένουν που φεύγουν, μένοντας

-η λεηλασία της ΕΑΜικής βάσης κι η μερική βάση που είχε το στερεότυπο για τους παππούδες που μοίραζαν τα κουκιά και τις ψήφους της οικογένειας, για να έχουν καθαρή συνείδηση και ψήφο.

-οι εντυπωσιοθηρικές κινήσεις στην εκλογή ΠτΔ το 85', τα χρωματιστά ψηφοδέλτια κι η επιλογή Σαρτζετάκη, που την εγκατέλειψε το 90', για να στηρίξει Αλευρά. Έτσι, τον ψηφίσαμε ξανά μόνο εμείς (ως ενιαίος ακόμα Συνασπισμός, τότε) για να ακούμε εκ των υστέρων, ως "ευχαριστώ", τις διάφορες αντικομμουνιστικές δηλώσεις του.

-το πραξικόπημα του 85' στη ΓΣΕΕ, που έδειξε τα όρια της "καλύτερης δημοκρατίας που είχαμε ποτέ" αλλά και του "καλού ΠαΣοΚ", που επιχείρησε αργότερα να εκφραστεί πολιτικά αρχικά με τον Αρσένη κι αργότερα με το ΔΗΚΚΙ του Τσοβόλα.

-το σκάνδαλο Κοσκωτά, η νομική-πολιτική του κάλυψη με τον Κουτσονόμο, ο εκδοτικός πόλεμος κι η δική μας "εμπλοκή" στην υπόθεση, με τη σημαία της κάθαρσης, που αξιολογήθηκε ως το κυρίαρχο ζήτημα προτεραιότητας, στο οποίο υποτάσσονται όλα τα άλλα.

-το "βρώμικο 89'", που εμείς δυστυχώς το ξεβρωμίσαμε κι ο βρωμερός αυριανισμός της πασοκικής προπαγάνδας περί ανίερης συμμαχίας με τη Δεξιά (με την οποία συνεργάστηκε κυβερνητικά και το ΠαΣοΚ, λίγους μήνες αργότερα, υπό το Ζολώτα).

-ο εκμαυλισμός συνειδήσεων, η απογοήτευση κι η ιδιώτευση, κι η τεράστια ζημιά στο λαϊκό κίνημα, που μόνο ένα ΠαΣοΚ μπορούσε να επιφέρει. Κάτι που έκανε δικαίως πολλούς σφους της βάσης μας να απεχθάνονται τελικά τους Πασόκους (μιλάμε για τα στελέχη, τους συνδικαλιστές, τα αμετανόητα σκυλιά του πολέμου) περισσότερο από κάθε άλλον, συμπεριλαμβανομένων των δεξιών -τουλάχιστον αυτοί ήταν ειλικρινείς ως προς τις προθέσεις τους.

Και μια σειρά άλλα, που πιθανόν να μου διαφεύγουν.

Μας χρειάζεται όμως και μια αφορμή για αυτήν την ανασκόπηση, ένα εύρημα που θα ξεδιπλώνει το νήμα της πασοκικής ρεμούλας, και θα βοηθάει συγχρόνως την εξέλιξη της πλοκής. Κι αυτή, νομίζω, πως θα μπορούσε να είναι ο χαιρετισμός του Σπύρου Χαλβατζή στο 4ο Συνέδριο του ΠαΣοΚ, το 96', λίγες μέρες μετά το θάνατο του Παπανδρέου.

Ιδού το οπτικό ντοκουμέντο



Κάθε άλλη ιδέα-πρόταση, δεκτή.

Πέμπτη, 19 Ιανουαρίου 2017

Ένα ΒΗΜΑ εμπρός

...και δύο πίσω που δεν έγιναν ποτέ, γιατί αυτή η κυβέρνηση πετάει μόνο από νίκη σε νίκη. Και πάλι καλά που δεν είναι στα πολύ... αριστερά της φεγγάρια κι έτσι δε διαβάζουμε τέτοιες ωραίες συνδέσεις και λενινιστικούς παραλληλισμούς, όπως την περίοδο του τρίτου μνημονίου, δηλ του νέου Μπρεστ Λιτόφσκ. Πχ ότι ο Μουλόπουλος μπαίνει ως λαϊκός επίτροπος (κομισάριος) στην εφημερίδα, για να καθοδηγήσει το επαναστατικό προτσές και την κατάλληλη προβολή του από τις σελίδες. Και έφτασε πάνω στην ώρα για να ετοιμάσει το αφιέρωμα της εφημερίδας στα 100 χρόνια της Οχτωβριανής (και τα δύο της "αριστερής κυβέρνησης").
Στηρίζουμε τη σοσιαλιστική οικοδόμηση, ελέγχουμε την εξουσία...

Δεν ξέρω αν οι θεωρητικοί του Σύριζα εκτιμούν πως η ΔΦΑ είναι στην κυβέρνηση, αλλά δεν έχει καταλάβει ακόμα την πραγματική εξουσία. Σε κάθε περίπτωση, πάντως, οδεύει ολοταχώς για την άλωση της τέταρτης εξουσίας. Η τουλάχιστον του τύπου, γιατί στο τηλεοπτικό τοπίο δεν της βγήκε ακριβώς η ιστορία με τις άδειες.

Φαντάσου τώρα αυτοί οι τύποι να είχαν βάλει χέρι στην τηλεόραση του 902, για να "παραμείνει στην αριστερά", όπως ζητούσαν, και πώς θα τον είχαν διαμορφώσει. Έλειπε πολύ ένας Αρβανίτης πχ, ένας Σίλας, μια Κασίμη, μια Γιάμαλη βρε αδερφέ, που συναγωνίζονται επάξια τα πορτατίφ του Σαμαρά.

Για την τοποθέτηση-επιστροφή Μουλόπουλου στο ΔΟΛ έχουν γραφτεί διάφορα εύστοχα και χαριτωμένα. Ότι η Αυγή κρύβεται μες στο (πίσω από το) Βήμα, όπως στις δεκαετίες του 50' και του 60' με το χωροφύλακα. Ότι ο Μουλόπουλος ήταν αποσπασμένος υπάλληλος του ΔΟΛ στο Σύριζα, σε κοινοβουλευτική δουλειά και τώρα γυρίζει πίσω. Ή ότι η ΔΦΑ τα έχει πάρει όλα απ' το παλιό ΠαΣοΚ -ακόμα και το ΔΟΛ.

Έπιασε έτσι τόπο κι η έκκληση προσωπικοτήτων και (πολλών αριστερών) καλλιτεχνών για τη σωτηρία του ιστορικούς συγκροτήματος. Θα μου πεις, ο πνιγμένος από τα μαλλιά του πιάνεται. Κι είναι ζήτημα αν πρόκειται για κίνηση απόγνωσης του ΔΟΛ ή την τελευταία προεκλογική ζαριά του Σύριζα. Δεν αποκλείεται όμως να βουλιάξουν κι οι δυο μαζί παρέα, αγκαλιά κι αγαπημένοι.

Μέχρι τώρα πάντως, τα κυρίαρχα ΜΜΕ ήταν το μυστικό της επιτυχίας του Σύριζα, αφού στρέφονταν άγαρμπα και ψυχροπολεμικά εναντίον του και τον καθιστούσαν αυτομάτως συμπαθή στις μάζες και τα αυθόρμητα αντανακλαστικά τους. Τώρα που τα μεγάλα εκδοτικά συγκροτήματα πάνε με το μέρος του (Μπόμπολας, ΔΟΛ κι όλη η παλιοπαρέα του Μέγκα, που "χαιρόμασταν" γιατί έκλεινε) θα δούμε αν χαλάσει το "γούρι" κι η γνωστή συνταγή: με πολεμάνε τα μεγάλα συμφέροντα.
Η γάτα Ιμαλαΐων τι να κάνει άραγε;

Ένα παράπλευρο συμπέρασμα-διαπίστωση από την υπόθεση είναι πως το κόμμα του Σύριζα γίνεται "βαθύ κράτος" και ας έχει μόλις δυο χρόνια στην κυβέρνηση. Δεν υπάρχει δικό του στέλεχος που να ψάχνεται σχετικά και να μην έχει βολευτεί-τοποθετηθεί σε κάποιο πόστο για να βοηθήσει το προτσές της οικοδόμησης, ενώ περισσεύουν θέσεις και για μη δικούς του, με τις οποίες εξαγοράζει επιτυχώς συνειδήσεις, με πολύ χαμηλό αντίτυπο (πχ τα 500άρικα των συριζοτρόλ), αφού οι καιροί είναι δύσκολοι και οι απαιτήσεις χαμηλές.
Ακόμα κι έτσι όμως, λεφτά υπάρχουν κι η ενσωμάτωση πάει σύννεφο.

Κατά τα άλλα, η τηλεόραση συνεχίζει τις ηρωικές αντίφα στιγμές της, καθώς μετά την καμπάνια για τον Αντετοκούμπο και τη συμμετοχή του στο All Star Game (αγώνας επίλεκτων) του ΝΒΑ, η Τατιάνα ντύθηκε Τάκης Τσουκαλάς κι έκλεισε το τηλέφωνο στα μούτρα ενός χρυσαυγίτη, που το έπαιζε αγανακτισμένος γονιός στο Πέραμα (τη μόνη περιοχή όπου τα φασισταριά δε λούφαξαν ούτε μετά τη δολοφονία του Φύσσα). Και φημολογείται πως ετοιμάζεται να εξαργυρώσει την τηλεθέαση και τα αντίφα παράσημά της, κατεβαίνοντας υποψήφια στις εκλογές με τη ΝΔ του  Κούλη, γιατί κανείς (celebrity) δεν περισσεύει στον "αγώνα" για "να φύγουν αυτοί-οι-οι...".

Οι χρυσαυγίτες τουλάχιστον έχουν μια φασιστική συνέπεια μες στη σκατοψυχιά τους και δεν ανέχονται μαύρους παίκτες, σαν τον Αντετοκούμπο και το Σχορτσανίτη να φοράνε τη φανέλα της εθνικής ομάδας. Φοβούνται μη τυχόν η μαύρη επιδερμίδα λερώσει την εθνική τους καθαρότητα και τα σκατά που κουβαλάν στο κεφάλι τους. Ακόμα και τα σκατά όμως έχουν μια τίμια ειλικρίνεια, σε σχέση με τους συναδέλφους-ομοϊδεάτες τους που προσπαθούν να παρφουμαριστούν πολιτικά για να κρύψουν το πραγματικό τους πιστεύω.

Στην κατακλείδα θα μπορούσε ίσως να τεθεί ως προέκταση το ερώτημα για τις αλλαγές που θα έφερνε μια πραγματική επανάσταση στο κλάδο των ΜΜΕ, την τύχη των μονοπωλίων του χώρου, των δημοσιογράφων, των εφημερίδων της αντιπολίτευσης, και γενικά το ρόλο που θα κληθούν να παίξουν στην κοινωνία του μέλλοντος. Αλλά και τη μορφή που θα πάρει η ελεύθερη ή ανεξέλεγκτη χρήση του διαδικτύου, πχ με τις στρατιές των έμμισθων τρολ που διαμορφώνουν έντεχνα κλίμα και άλλα μέσα που θα μεταχειριστεί η προπαγάνδα του ταξικού εχθρού.

Αλλά είναι πολύ μεγάλο θέμα για να στριμωχτεί σε ένα μικρό επίλογο.

Τετάρτη, 18 Ιανουαρίου 2017

Βγάζω συμπεράσματα

Πριν από λίγες μέρες διάβασα το βιβλίο του Μάζη (με τη συμβολή διάφορων συνεργατών του) για τη "γεωπολιτική και τις γεωστρατηγικές της συριακής κρίσεως". Το ότι η ανάλυση του Μάζη γίνεται από μια αστική σκοπιά, μπορεί να το καταλάβει κανείς πχ από τα συμπεράσματά του, όπου θεωρεί πως η ελληνική κυβέρνηση πρέπει να αξιοποιήσει τη δύσκολη θέση της Τουρκίας και τον τυχοδιωκτισμό της, για να προωθήσει τα συμφέροντα της δικής "μας" πλευράς (στερεώνοντας μεταξύ άλλων και τη συνεργασία με το Ισραήλ), ή ακόμα και από την καθαρευουσιάνικη γλώσσα του (αυτό το "κρίσεως" στον τίτλο δεν είναι ασφαλώς τυχαίο). Αυτό δε σημαίνει όμως πως δεν είναι διεισδυτική και χρήσιμη για να κατατοπιστεί ο αμύητος αναγνώστης ή να τακτοποιήσει σε μια σειρά, σε ένα χάρτη και σε ένα συνεκτικό, ερμηνευτικό πλαίσιο κάποιες σκόρπιες γνώσεις-πληροφορίες ο πιο διαβασμένος. Με δυο λόγια δηλ έχει την ευκαιρία να καταλάβει και να βγάλει συμπεράσματα, όπως λέει και ο τίτλος του κειμένου. Παρακάτω εκθέτω συνοπτικά μερικά δικά μου.

-Στην ευρύτερη περιοχή υπάρχει ένα κουβάρι, διαπλεκόμενων συμφερόντων, αντιθέσεων κι αντιφατικών επιδιώξεων, ακόμα και στο πλαίσιο των στοχεύσεων του ίδιου κράτους. Η φράση αυτή (κουβάρι) δε συσκοτίζει με απλοϊκό τρόπο την ουσία των ενδοϊμπεριαλιστικών ανταγωνισμών, αλλά -απεναντίας- αναδεικνύει τον εξαιρετικά περίπλοκο κι οξυμένο χαρακτήρα τους.

-Υπάρχει ένα σουνίτικο τόξο περιφερειακών δυνάμεων στην περιοχή (Τουρκια, Σαουδική Αραβία, Κατάρ) που είναι/ήταν στρατηγικοί σύμμαχοι των ΗΠΑ και ενίσχυαν συστηματικά τους τζιχαντιστές (ή γκεχαντιστές, όπως τους αναφέρει το βιβλίο).

Στο βιβλίο "Η επιστροφή των Τζιχαντιστών" ο Πάτρικ Κόκμπερν σημειώνει σχετικά:
οι θετοί γονείς του Ισλαμικού Κράτου και των άλλων σουνιτικών τζιχαντισικών κινημάτων είναι η Σαουδική Αραβία, οι μοναρχίες του Κόλπου και η Τουρκία. Αυτό δε σημαίνει βέβαια ότι οι τζιχαντιστές δεν είχαν ρίζες στις περιοχές που αναπτύχθηκαν, αλλά η υποστήριξη από τις σουνιτικές δυνάμεις του εξωτερικού αποδείχτηκε κρίσιμη για την άνοδό τους. Η βοήθεια της Σαουδικής Αραβίας και του Κατάρ ήταν κατά κύριο λόγο χρηματική, συνήθως δια μέσου ιδιωτικών δωρεών (...) Ο ρόλος της Τουρκίας στη βοήθεια προς το Ισλαμικό Κράτος και άλλες τζιχαντιστικές ομάδες είναι διαφορετικός αλλά το ίδιο σημαντικός με αυτόν της Σαουδικής Αραβίας. Η πιο σημαντική της πράξη είναι να κρατάει ανοιχτά τα 820 χιλιομέτρων σύνορά της με τη Συρία. Αυτό προσέφερε στο Ισλαμικό Κράτος, την Αλ Νούσρα κι άλλες ομάδες της αντιπολίτευσης τη δυνατότητα να διαθέτουν μια ασφαλή βάση στα νώτα τους, από την οποία έφερναν ανθρώπους και όπλα.
Σημειωτέον πως η Τουρκία δεν τήρησε την ίδια στάση κατά τη διάρκεια της επίθεσης του ISIS στο Κομπάνι, την κουρδική πόλη κοντά στα τουρκο-συριακά σύνορα.

Παράλληλα όμως υπάρχει κι ένας ενδοσουνίτικος ανταγωνισμός, κυρίως μεταξύ Τουρκίας και Σαουδικής Αραβίας, βασικά για το πάνω χέρι στα πλαίσια αυτής της συμμαχίας, και διαφωνίες πχ για τη στάση απέναντι στους Μουσουλμάνους Αδελφούς (στην Αίγυπτο, τη Συρία, κ.α).

Παράλληλα υπάρχει ένας σιίτικος άξονας Ιράν-Συρίας-Λιβάνου. Η ανάμειξη του Ιράν βοήθησε τον Άσαντ να συγκρατήσει την επίθεση του Ισλαμικού Κράτους και η τοπική δράση της Χεσμπολά στη διατήρηση της πρωτεύουσας Δαμασκού και της κρίσιμης παραθαλάσσιας λωρίδας στη Μεσόγειο, υπό τον έλεγχο του εθνικού στρατού.

Το στερεότυπο για τους σκληροπυρηνικούς Σιίτες, σε διάκριση με τους πιο κοσμικούς Σουνίτες δεν αντέχει στην κριτική των ίδιων των γεγονότων -αν λάβουμε υπόψη τα δεδομένα στην αλαουίτικη και σχετικά κοσμική για τα δεδομένα της περιοχής Συρία, και τη συνεργασία των Σουνιτών με τον ISIS.
Εξάλλου, η βάση της σύγκρουσης κάθε άλλο παρά θρησκευτική είναι.

Η βασική παράμετρος είναι σαφώς η ενεργειακή και συνδέεται με το φυσικό αέριο, την αξιοποίηση του πλούσιου κοιτάσματος στον Περσικό (που το μεγαλύτερο μέρος του βρίσκεται προς το Κατάρ και το υπόλοιπο προς το Ιράν), τις πιθανές εναλλακτικές διαδρομές των αγωγών και το στρατηγικό στόχο της ΕΕ (και των ΗΠΑ) για μερική ενεργειακή απεξάρτηση από το φυσικό αέριο της Ρωσίας.
Ένας στόχος που είναι δύσκολα υλοποιήσιμος, καθώς η κοινή (;) ευρωενωσιακή πολιτική υπονομεύεται από τις φυγόκεντρες τάσεις και τις επιμέρους συμφωνίες κρατών μελών με τους Ρώσους. Πρακτικά, παρά τις τεταμένες σχέσεις, λόγω της Ουκρανικής κρίσης, η ενεργειακή σχέση μεταξύ Ρωσίας και ΕΕ δε διακόπηκε παρά μονάχα για ένα δεκαπενθήμερο.

Ο πόλεμος στη Συρία έχει περάσει από τρία βασικά στάδια, καθώς μετά τις αρχικές επιτυχίες του Ισλαμικού Κράτους, είχαμε την εξισορροπητική παρέμβαση του Ιράν και αργότερα την πιο ενεργό ανάμειξη της Ρωσίας, που οδήγησε στην πρόσφατη ανακατάληψη της πόλης του Χαλεπίου από τον εθνικό, συριακό στρατό (το βιβλίο γράφτηκε το καλοκαίρι και δεν πρόλαβε αυτήν την εξέλιξη).

Ο χάρτης των πολεμικών συγκρούσεων μας δείχνει δύο βασικά μέτωπα: το πρώτο είναι γύρω από την πρωτεύουσα, με βασικό διακύβευμα τη λωρίδα που εξασφαλίζει την έξοδο προς τη Μεσόγειο (και περιλαμβάνει μεταξύ άλλων τη ναυτική βάση της Ρωσίας). Κι άλλη μία που κινείται ουσιαστικά κατά μήκος της συνοριακής γραμμής με την Τουρκία, στην οποία εμπλέκονται και οι δυνάμεις των Κούρδων.

Η διαφαινόμενη συγκρότηση κουρδικού κράτους, τουλάχιστον σε ένα τμήμα της Συρίας και του Ιράκ που τελεί υπό τριχοτόμηση, είναι αφενός ένα σημαντικό και διφορούμενο (νομίζω) ζήτημα για τους κομμουνιστές (που παραδοσιακά έβλεπαν με συμπάθεια τον αγώνα των Κούρδων για αυτοδιάθεση) και αφετέρου το κλειδί για να ερμηνεύσουμε τη στάση της Τουρκίας και το ρήγμα στη Ν/Α πτέρυγα του ΝΑΤΟ.

Σε αυτή τη βάση, μπορούμε να ερμηνεύσουμε επίσης την απόπειρα πραξικοπήματος το καλοκαίρι (που ήταν σχεδιασμένη, αλλά όχι καλά οργανωμένη -τουλάχιστον όχι τόσο, ώστε να νικήσει) και τη θεαματική αλλαγή στη στάση της Άγκυρας, με τη στρατηγική επαναπροσέγγιση της Ρωσίας (που δεν τοποθετείται αρνητικά, πάντως, στις απαιτήσεις των Κούρδων).

Μπαίνει λοιπόν το ερώτημα κατά πόσο είναι πρόσκαιρη αυτή η συμμαχία κι επίσης πώς θα αντιδράσει η Τουρκία σε μια πιθανή συγκρότηση κουρδικού κράτους (ιδίως αν συμπεριλάβει εδάφη της δικής της επικράτειας). Αν δηλ σκοπεύει να ζητήσει ανταλλάγματα προς τα δυτικά (το Αιγαίο ή την Κύπρο) κι αν αυτό εντείνει τις επιθετικές της βλέψεις.

Όσο για τη Ρωσία, θεωρητικά βγαίνει χαμένη από οποιοδήποτε σχέδιο ενεργειακής σύνδεσης της Ευρώπης με τον Περσικό, οπότε μπορεί απλώς να στοχεύει στην κωλυσιεργία και την καθυστέρηση της υλοποίησής τους. Αν όμως προωθηθεί η εκδοχή του αγωγού με το σιίτικο άξονα, μέσω Ιράν, Ιράκ (τριχοτομημένου ή μη), Συρίας, Λιβάνου, μπορεί να εξισορροπήσει τις ζημιές με την ενίσχυση του ρόλου της κι άλλα πιθανά οφέλη στην ευρύτερη περιοχή.

Η Συρία βρίσκεται στο μάτι του κυκλώνα γιατί είναι η μοναδική χώρα στην οποία συμπίπτουν και τα δύο σχέδια, περιλαμβάνοντάς την στην προτεινόμενη διαδρομή (αν και διερευνάται το ενδεχόμενο να παρακαμφθεί, κάτι που θα ήταν βέβαια πολυδάπανο και χρονοβόρο ως εγχείρημα). Όπως αναφέρει μια ανάλυση του 12' που ουσιαστικά προβλέπει όσα ακολούθησαν (και μεταφράζεται στο βιβλίο).

Η ανακάλυψη κατά το 2009, νέων κοιτασμάτων [φυσικού] αερίου κοντά στο Ισραήλ, την Κύπρο, το Λίβανο και τη Συρία, δημιουργεί νέες δυνατότητες να παρακαμφθεί το Σαουδαραβικό εμπόδιο και να εξασφαλιστεί νέα πηγή εσόδων. Οι αγωγοί είναι ήδη τοποθετημένοι στην Τουρκία, ώστε να μεταφέρουν το [φυσικό] αέριο. Μόνο ο Αλ Άσαντ μπαίνει στη μέση.

Κατακλείδα και βασικό συμπέρασμα: η συριακή κρίση είναι διεθνής (ούτε καν περιφερειακή) κι έχει στον πυρήνα της τον πόλεμο συμφερόντων για τον έλεγχο και την εκμετάλλευση ενεργειακών αποθεμάτων. Οποιαδήποτε προσέγγιση ξεχνάει ή υποτιμάει αυτό το σημείο, δεν μπορεί παρά να οδηγηθεί αναπόφευκτα σε τραγικά λανθασμένα συμπεράσματα. Κι αυτό δεν αλλάζει στο παραμικρό αν προβάλλει τις δικές της αδυναμίες στους άλλους και τους κατηγορεί για τη στάση τους.

Τρίτη, 17 Ιανουαρίου 2017

Υποκείμενο-ρήμα-αντικείμενο

Γενικά κι αφαιρετικά μιλώντας, οι αντικειμενικές συνθήκες αντιστοιχούν σε υλικούς όρους, το κοινωνικό είναι που καθορίζει τη συνείδηση του υποκειμενικού παράγοντα, σε τελική ανάλυση. Ο άνθρωπος όμως δημιουργεί πάντα την ιστορία (του), είναι το υποκείμενο και το αντικείμενό της και διαμορφώνει τις συνθήκες που τον διαμορφώνουν. Η βάση επικαθορίζει το εποικοδόμημα, αλλά σε μια διαλεκτική σχέση, όπου υπάρχει κι η αντίστροφη επενέργεια.

Σε ένα άλλο επίπεδο, το "αντικειμενικό" αντιστοιχεί στα μέσα παραγωγής και το "υποκειμενικό" στις σχέσεις στις οποίες έρχονται μεταξύ τους τα υποκείμενα που συμμετέχουν στην παραγωγή. Αλλά η βασική παραγωγική δύναμη είναι ο ίδιος ο άνθρωπος, που απελευθερώνει πλήρως τις δυνατότητές του στην κοινωνία του μέλλοντος, εμβαθύνοντας παράλληλα στη διαλεκτική των παραγωγικών δυνάμεων με τις παραγωγικές σχέσεις.

Η επανάσταση είναι δύσκολος στόχος -σε κάποιους φαίνεται βουνό και σε άλλους άπιαστο όνειρο αριστερής νυκτός. Είναι δύσκολο να γίνει και να επικρατήσει, κι ακόμα πιο δύσκολο να εδραιωθεί και να μακροημερεύσει, επιβιώνοντας από τα μαύρα κοράκια που θα πέσουν πάνω της, ενίοτε και από τις δικές μας γραμμές, είτε δρουν συνειδητά είτε ακούσια (πλην αντικειμενικά) ως τέτοια. Όταν συμβεί όμως, φαντάζει το πιο εύκολο και φυσιολογικό πράγμα του κόσμου κι όχι η εξαίρεση στο μίζερο κανόνα.

Πόσο αντικειμενική είναι όμως; Κατά πόσο υπακούει σε κανόνες που την καθορίζουν κι υπαγορεύουν τα βήματά της;

Η επανάσταση έχει ένα υποκείμενο -τις εξεγερμένες μάζες και την πρωτοπορία τους- κι αντικειμενικές προϋποθέσεις-συνθήκες, που οριοθετούν τη δράση τους σε ένα συγκεκριμένο φάσμα δυνατοτήτων. Κι αυτή είναι η νομοτέλεια.

Έτσι κι αλλιώς η γη θα γίνει κόκκινη. Ή κόκκινη από ζωή ή κόκκινη από θάνατο. Αλλά κανείς δε μας υπόσχεται τη ζωή ως βέβαιο αποτέλεσμα κι έπαθλο του αγώνα. Πρέπει να φροντίσουμε εμείς γι' αυτό. Καμία επανάσταση δε νικάει ερήμην του υποκειμενικού παράγοντα, αντικειμενικά κι ανεξάρτητα από τη θέλησή του.

Αλλά η θέληση δε φτάνει από μόνη της. Οι παλιοί σύντροφοι μάθαιναν πως δεν υπάρχει κάστρο άπαρτο για τους μπολσεβίκους, κι η πίστη τους μπορούσε να κινήσει βουνά. Εμείς σήμερα ξέρουμε πως εκτός από τη σιδερένια θέληση, χρειάζονται κι οι ευνοϊκές συνθήκες (με γκοσινικούς όρους, να μην είναι βαρύς ο αγωνιστικός χώρος, να μην έχουν φάει κάτι αηδίες τα αγριογούρουνα, κτλ). Αλλά δεν τις περιμένουμε να ωριμάσουν παίζοντας με τις τάπες των βαρελιών, γιατί έτσι φτάνουμε εμείς στον πάτο του βαρελιού. Από τον οποίο, χρέος μονάχοι μας να σηκωθούμε. γιατί δε θα κινήσουν τα βουνά να μας βρουν, αν δεν πάμε εμείς σε αυτά (όπως τη δεκαετία του 40'). Αλλά δεν μπορούμε να κινήσουμε μονάχοι μας, όσο δεν έχουν ωριμάσει οι συνθήκες...

Οι αντικειμενικές συνθήκες είναι μια "διχασμένη προσωπικότητα", ώριμες κι ανώριμες συνάμα. Το επίπεδο της παραγωγικής ανάπτυξης καθορίζει αντικειμενικά το χαρακτήρα της επικείμενης επανάστασης: σοσιαλιστικός κι επίκαιρος, όσο ποτέ. Ο σοσιαλισμός προβάλλει -κάθε φορά και περισσότερο- ως αναγκαιότητα της εποχής, αρκεί να το συνειδητοποιήσει και να τον διεκδικήσει ο υποκειμενικός παράγοντας. Που όμως δεν είναι αμιγώς υποκειμενικός ή μάλλον έχει κι έναν αντικειμενικό παράγοντα, που δεν εμφανίζεται κατά παραγγελία, σύμφωνα με τη θέλησή μας. Είναι η επαναστατική κατάσταση, η αδυναμία της αστικής τάξης, η ανεβασμένη αγωνιστική διάθεση των μαζών. Η οποία όμως, με τη σειρά της, κάθε άλλο παρά άσχετη είναι με τη δράση της οργανωμένης πρωτοπορίας.

Ο αναλυτικός ορισμός του Βλαδίμηρου δείχνει τη διαλεκτική σύνδεση υποκειμενικου κι αντικειμενικού παράγοντα. Οι από πάνω να μην μπορούν κι οι από κάτω να μη θέλουν πια να κυβερνηθούν, όπως πριν.

Δεν αρκεί να μη θέλουν οι από κάτω. Αλλά αν δεν εκφράζουν συστηματικά κι έμπρακτα αυτήν την εναντίωση, οι από πάνω πάντα θα μπορούν και θα βρίσκουν τρόπο να ξεπερνάνε ανώδυνα τις κρίσεις τους. Που είναι στο δικό μας χέρι να τις οξύνουμε με τη στοχευμένη, σχεδιασμένη δράση μας.

Σε επόμενο επεισόδιο/ανάρτηση, θα δούμε πώς το έπραξαν αυτό οι μπολσεβίκοι, εκατό χρόνια πριν.

Δευτέρα, 16 Ιανουαρίου 2017

Το αλάτι της γης

Το κείμενο αυτό έμενε εκκρεμές (χωρίς Φουκό), καθυστερούσε για διάφορους λόγους, ανεξάρτητους κι εξαρτημένους από τη θέληση της κε του μπλοκ, και μπαίνει τελικά σήμερα -κάλλιο αργά παρά ποτέ- εν είδει ανασκόπησης του βασικού θέματος των προηγούμενων (ου μην και των επόμενων) ημερών: του κρύου και του χιονιά.

Όπως είναι καλύτερο να αφήσεις τα μαλλιά σου να στεγνώσουν μόνα τους -τι τα πήραμε τα σκουφιά και το μπουφάν με την κουκούλα;- γιατί λέει το πιστολάκι τα βλάπτει και μπορεί να επιφέρει μέχρι και καρκίνο, έτσι και το χιόνι είναι καλύτερο να το αφήνεις να λιώνει από μόνο του, αβίαστα, με φυσικές μεθόδους, ή να γίνει πάγος κι επιφάνεια για παγοδρομίες. Θυμάμαι εξάλλου στο γυμνάσιο μια φορά αξέχαστη, που βγήκαμε σε ένα κενό να παίξουμε μπάλα, σε παγωμένη αυλή, σαν την παρέα του μικρού Νικόλα, και διασκεδάζαμε παίζοντας κάτι σαν ποδόσφαιρο, μέχρι που μας πήρε είδηση ο αντίστοιχος Ζουμιάς κι έληξε αισίως το πανηγύρι, παραδόξως χωρίς τραυματισμούς.

Ποιοι είμαστε εμείς άλλωστε, για να παρέμβουμε στο έργο της φύσης, που τα πάντα εν σοφία εποίησε; Ποιοι είμαστε για να κόψουμε την μπάλα στα νέα ταλέντα της παγοσφαιροδρομίας; Και πού θα πάει αυτή η ιστορία με την ανθρώπινη παρέμβαση που αλλοιώνει τη φυσική ροή των πραγμάτων και την αδιαμεσολάβητη σχέση μας με το περιβάλλον;

Το βασικό συμπέρασμα είναι πως ούτε καν όταν χιονίζει δεν πρόκειται να δει ο λαός άσπρη μέρα, αν δεν πάρει ο ίδιος μέτρα γι' αυτό. Γιατί όταν κοιτάς από ψηλά, μοιάζει η πόλη ζωγραφιά παραμυθένια, πραγματική νυφούλα, ντυμένη στα λευκά, κι οι άνθρωποι ακίνητοι, σαν παιδικό παιχνίδι. Αλλά τα αμάξια δεν είναι πλεϊμομπίλ και μολυβένια στρατιωτάκια ακούνητα. Μένουν έτσι γιατί πάγωσε το αλάτι και το θαλασσινό νερό στους σωλήνες. Ούτε στα παρααμύθια...



Κι έτσι, δεν ξέρεις με τι να εκνευριστείς περισσότερο.
Με την υπερσύγχρονη αλατιέρα στην Καρδίτσα, όπου ένας εργάτης του Δήμου έριχνε αλάτι από την καρότσα ενός Ντάτσουν, με τα χέρια του; Πού να το πεις και να σε πιστέψουν; Νερό κι αλάτι...
(Στην Ουγκάντα να χιονίζει άραγε;)



Με τη φοβερή διαπίστωση ότι δεν υπάρχει κράτος (λες και φτάσαμε στην αταξική κοινωνία), ακριβώς τη στιγμή που δείχνει το πιο στυγνό, ταξικό του πρόσωπο και τις προτεραιότητές του;

Με τα κλάσματα της κοινωνίας των 2/3, που δεν κρύβει μόνο την ταξική φύση του κόσμου που ζούμε, αλλά έχει ξεπεραστεί κι από τα εμπειρικά δεδομένα της πραγματικότητας. Πού τα είδατε δηλ τα 2/3 των προνομιούχων (εκτός κι αν εννοούμε απλώς αυτούς που έχουν αυτόνομη θέρμανση).

Με το ότι ο μισός πληθυσμός (1/2) έμεινε χωρίς θέρμανση, γιατί πάγωσαν οι σωλήνες (σε τι θερμοκρασία να παγώνει άραγε το φυσικό αέριο); Ή με τις σκηνές όπου έμεναν οι πρόσφυγες αυτές τις μέρες και τη δήλωση του Κυρίτση για την κυβέρνηση που προσπαθεί να πετύχει δέκα και τελικά καταφέρνει τα οκτώ -λες και της ξέφυγε ένα λαθάκι στο διαγώνισμα και έχασε το άριστα;

Ή με τον όρο "θεομηνία", λες και πρόκειται για θεϊκή τιμωρία, "οργή θεού", απέναντι στην οποία οι κοινοί θνητοί είναι ανυπεράσπιστοι και πρέπει να την υποστούν στωικά; Θα μου πεις, ακόμα και την καπιταλιστική κρίση την εμφανίζουν στις θεωρήσεις τους σα φυσικό φαινόμενο, που δεν μπορούσε να αποτραπεί (εκτός κι αν είχαμε σώφρονες κυβερνήσεις που δε θα υπέκυπταν στο λαϊκισμό και δε θα μας άφηναν να ζούμε πάνω από τις δυνατότητές μας. Άραγε αν ανάψεις τη σόμπα τις υπερβαίνεις ή σε παίρνει να το κάνεις;)

Γιατί λοιπόν να μην εμφανίζονται και τα φυσικά φαινόμενα ως θεομηνίες που μας τιμωρούν -πιθανότατα γιατί ζούσαμε παραπάνω από τις δυνατότητές μας; Γιατί να μη γυρίσει κι ο άνθρωπος στην εποχή που περπατούσε στα τέσσερα, με σκυμμένο κεφάλι, στην εποχή των πρωτόγονων και την περίοδο των παγετώνων, όταν ένιωθε εχθρικό το φυσικό περιβάλλον, το θεοποιούσε και το λάτρευε φοβισμένος για να το εξευμενίσει;

Πολλές φορές εξάλλου η λατρεία πάει μαζί με το φόβο, ακόμα και το φόβο μη τυχόν χάσουμε κάτι ή κάποιον που αγαπάμε ή αυτόν που συνοδεύει την επιβαλλόμενη άνωθεν προσωπολατρία. Που δεν αρκεί όμως να εξηγήσει στο ελάχιστο την αυθόρμητη λατρεία του λαού για τους αγωνιστές ηγέτες του, που τον οδήγησαν στην επανάσταση και σε μια σειρά λαμπρές νίκες. Κι η οποία λατρεία ούτε επιβάλλεται, ούτε κι εξαλείφεται με διατάγματα. Κι ας επιχείρησαν να αμαυρώσουν αυτά τα χρόνια με μυστικές εκθέσεις περί προσωπολατρίας και την περίοδο των "αποκαλύψεων" που... έλιωναν οι πάγοι, ενώ στην πραγματικότητα συγκολλούνταν κι έκλειναν το αρχικό ρήγμα.



Το οποίο μου θυμίζει συνειρμικά ότι ο Πελετίδης γλίστρησε στον πάγο, κάπου στην Κοζάνη, όπου επισκεπτόταν τη μητέρα του, έπεσε κι έσπασε το χέρι του, αντί για τον πάγο. Οπότε και το σύνθημα προσαρμόζεται αντίστοιχα: το χέρι έσπασε, ο δρόμος χαράχτηκε.

Το χέρι έσπασε ο δρόμος χαράχτηκε
Υπήρχαν και διάφορα άλλα μικρά, φαιδρά γεγονότα (ΓΑΠ, Τραμπ, Πατούλης) τις τελευταίες μέρες, σαν το αλάτι που νοστιμίζει την επικαιρότητα -εκτός κι αν παγώσει- αλλά θα μείνουν εκκρεμότητες για άλλη φορά.

Αξίζει πάντως, στο κλείσιμο να αναφερθούμε στη χτεσινή εμφάνιση του τροβαδούρου της εργατικής τάξης, Δημήτρη Κανέλλου, σε ένα μουσικό ριάλιτι, όπου απέσπασε "σταλινικά ποσοστά' έγκρισης και χωρίς κεντρική "γραμμή" από τους σφους για να τον στηρίξουν.



Κι όχι, δεν είναι κατάντια να πας σε ριάλιτι (κι ο Μαγαλιός των Sober από εκεί "βγήκε" ή μάλλον, έγινε γνωστός στο ευρύ κοινό). Κατάντια για τη σημερινή κοινωνία, είναι ότι χρειάζεται να πας σε τέτοια σόου, για να κυνηγήσεις το όνειρό σου και να αφοσιωθείς στην τέχνη που αγαπάς.

-Στην ίδια κατηγορία (μουσική) χτες πέθανε κι ένας από τους συντελεστές των Bronskie Beat, που όλα τα μέλη τους ήταν/είναι δηλωμένοι ομοφυλόφιλοι κι έγιναν γνωστοί στο ευρύ κοινό με αυτό το τραγούδι, κατά τη δεκαετία με τις βάτες.

Κυριακή, 15 Ιανουαρίου 2017

Πενήντα-πενήντα

Το σημερινό κείμενο είναι κάπως χαοτικό κι αυτοαναφορικό. Σκόρπιες σκέψεις, ατάκτως ενωμένες, με εσωτερικά αστεία και κάποιους συνειρμούς τραβηγμένους από τα μαλλιά. Αλλά δε βαριέσαι, συνηθισμένα τα βουνά από χιόνια κι αντάρτες (αν και έχουν πολλά χρόνια να τους δουν). Έτσι δεν είναι/μοιάζουν τα περισσότερα απ' όσα λέμε οι σύντροφοι μεταξύ μας, για τους απέξω, τους "αμύητους"; Δε θα είναι η πρώτη φορά "αριστερά" -ελπίζουμε όμως να είναι η τελευταία.

Αυτά καλό είναι να μη γίνονται (αγαπημένη φράση για φαϊτ-κλαμπάδες).
Και στο σημείο αυτό, να προσθέσω επίσης πως "δεν τιμούν κανένα μας".
Και θα μπορούσαμε να επισφραγίσουμε τα παραπάνω με τους συνηθισμένους λαϊκοστρωματικούς αφορισμούς: Θλίβομαι. Καταδικάζω.
Όπου δε χρειάζεται να πεις "απερίφραστα", γιατί ούτως ή άλλως μονολεκτικοί είναι, κι αν το προσθέσεις, τότε θα γίνουν περίφραση.
Σαν μια παλιά γελοιογραφία του Ζάχαρη (ή μήπως του Αναστασίου;), που τη θυμάμαι σε αδρές γραμμές, σε ένα τηλεοπτικό πάνελ, με τον πολιτικό να καταδικάζει κάτι ξύλινα -πχ τη βία από όπου κι αν προέρχεται- και το παπαγαλάκι απέναντι να πετιέται:
-Σ' έπιασα! Ξέχασες να πεις "απερίφραστα".

Να που γίνονται όμως -αυτά που καλό θα ήταν να μη γίνονται. Και δίνουν τροφή για σχόλια ή μάλλον πιατάκι σε όσους παίρνουν γαριδάκι, πατατάκια, αναψυκτικό, για να χορτάσουν θέαμα, λεκτική βία και ξεκατινιάσματα στο διαδίχτυ.
-Ναι αλλά σε τι αναφέρεσαι;
Σε όλα γενικώς και σε τίποτα συγκεκριμένο, ούτε καν ως αφορμή. Απλές καθημερινές ιστορίες, που ο καθένας μπορεί να έχει κατά νου ή ακουστά (καθώς κυκλοφορούν σα σπασμένο τηλέφωνο και ο καθένας προσθέτει δυο-τρεις αρκούδες σε κάθε γύρο) και να τις προσαρμόσει-χωρέσει στο γενικό πλαίσιο που περιγράφω.

Και δεν μπαίνουν απαραίτητα όλες στο ίδιο τσουβάλι, ίσα-ίσα. Ούτε είναι για να παίρνουμε ίσες αποστάσεις από τους εμπλεκόμενους, για να μη μας πάρουν τα βέλη και μας φάνε οι κότες. Εκτός κι αν μιλάμε για όσους κατάπιαν αμάσητα τα πίτουρα της Ζωής και το "ξεκατίνιασμά" της με το μισό εξωκοινοβούλιο, όπου αυτό ακριβώς είναι το ηθικό δίδαγμα: μην ανακατεύεσαι με αστούς πολιτικούς για να μη σε καταπιεί ο αστικός βούρκος. Άλλο αν η ΛαΕ πάει να κρατήσει (εκλογικές) ισορροπίες, κι ενώ η Ζωή εμπλέκει ένα κορυφαίο στέλεχός τους (τον Π. Σωτήρη) αυτοί λένε κάτι σαν "αυτά καλό είναι να μη γίνονται". Άλλα λόγια να αγαπιόμαστε και να κατέβουμε όλοι μαζί στις επόμενες εκλογές

Με κάτι τέτοια, είναι φορές που γενικεύω και σκέφτομαι συνειρμικά τη σειρά Πενήντα-Πενήντα, που ποτέ δεν κατάφερα να δω έστω ένα επεισόδιό της, κι αναρωτιέμαι αν θα έπρεπε να απαγορευτεί δια ροπάλου η χρήση διαδικτύου και social media σε αυτές τις ηλικίες, που έπεσαν με τα μούτρα στο μέσο, χωρίς να έχουν καταλάβει-αφομοιώσει την ιδιαίτερη φύση και το δημόσιο χαρακτήρα του.

Από την άλλη όμως, δεν είναι θέμα γενιάς -η δική μου να δεις μαργαριτάρια που βγάζει, εμού συμπεριλαμβανομένου- και τσουβαλιάσματος. Εξάλλου μερικοί από τους πιο αξιόλογους σχολιαστές της βάσης του μπλοκ έχουν πατήσει (ή κοντεύουν να...) τα πενήντα, Και μόλις χτες έτυχε να βρίσκομαι σε μια ανάμικτη, συντροφική παρέα, με διαδικτυακούς φίλους, κουκουέδες, πενηντάρηδες (λίγο πάνω-λίγο κάτω) που είναι ένας νέος της εποχής, που λέει και το τραγούδι.

Κάθε όμιλος, κάθε κόμμα, κάθε dm χρειάζεται κι εκκαθαρίσεις
κάθε τόσο για να ανανεώνεται. Τα έλεγε ο σφος με το μουστάκι
Κι επειδή ουδείς αλάθητος, κανείς δε γεννήθηκε ώριμος χρήστης του διαδικτύου και γενικά όλοι ωριμάζουμε από την πείρα μας και από τα λάθη μας, το ζήτημα είναι πόσα επιτρέπονται και πόσο ελεγχόμενα είναι στη δημόσια σφαίρα. Κι είναι το ίδιο ακριβώς ζήτημα που θα αντιμετωπίσουμε (οι σύντροφοι, το κόμμα, η πρωτοπορία γενικότερα) στην κοινωνία του μέλλοντος κατά τη διάρκεια της οικοδόμησης, αλλά πρέπει ίσως να μας απασχολήσει μάλλον από τώρα. Πώς να προστατέψεις τους άλλους και τον εαυτό σου, χωρίς να κλειστείς σε μια γυάλα και να ευνουχίσεις το πρωτόβουλο πνεύμα.

Με την ευκαιρία, να προσθέσω επίσης -εκφράζοντας, πιστεύω, και το Λαϊκό Στρώμα, με τούτα τα λόγια- πως τρώμε παραπάνω από τις δυνατότητές μας. Αλλά υπάρχει συγκεκριμένο σχέδιο ενάντια στην κρίση. Ένα κιλό για κάθε ποσοστιαία μονάδα του χρέους επί του ΑΕΠ. Άμα ακούς τόσα κάθε μέρα για "νέα κατοχή" και δε συμμαζεύεται, πώς να μην επηρεαστείς και να μην αναπαράγεις αυθόρμητα, σε καθημερινή βάση, το κατοχικό σύνδρομο; Και πού θα πάει αυτή η ιστορία, που ένα σωρό κόσμος αποσυνδέει αντιδιαλεκτικά την ποσότητα από την ποιότητα, ουκ εν τω πολλώ το ευ, γκουρμεδιές και ιστορίες; Πού οδηγούμαστε σύντροφοι;

Να πω επίσης ότι αν δε σου αρέσει ένα συγκεκριμένο είδος μουσικής, τότε όλα τα τραγούδια σου φαίνονται πανομοιότυπα, και αν τα πετύχεις non-stop (επιτυχίες), έχεις την αίσθηση πως παίζει σερί από την αρχή ως το τέλος το ίδιο πράγμα. Εκτός κι αν τα έχει συνθέσει-διασκευάσει ο τραγουδόσαυρος, όλα σε ένα, οπότε το πράγμα αλλάζει. Ποια θυσία-ποια θυσία...

Το πενήντα-πενήντα δεν αντέχεται, ούτε ως σειρά, ούτε ως διαιτησία, όταν είναι εναντίον σου ή ως ίσες πιθανότητες, να περιμένεις την μπίλια να (σου) κάτσει, κι όπως γυρίζει στη ρουλέτα, να βλέπεις τις διαλεκτικές σπείρες της ζωής (χωρίς τον spiral που δεν είναι αρχιτέκτονας) να στριφογυρνάνε και να μην περνάνε ποτέ σε ανώτερο σημείο, έστω βγαίνοντας με φόρα έξω από τη ρουλέτα. Είναι και αυτή μια κάποια εξέλιξις...

Φαντάσου το τώρα αυτό στη δίωρη συσκευασία ενός αγώνα και την πορτοκαλί μπίλια να μην αποφασίζει σε ποιο κίτρινο θα κάτσει. Και την αγωνία στο τάιμ-άουτ που δεν υπάρχει στην αληθινή ζωή, γιατί η ταξική πάλη δε σταματά ποτέ, όπως δεν υπάρχει ούτε παράταση, παρά μόνο η δυαδική εξουσία, ένα έξτρα πεντάλεπτο, όπου η πλάστιγγα θα γείρει σύντομα από τη μία πλευρά ή την άλλη. Μπορείς όμως να πάρεις μόνος σου τάιμ-άουτ, να ανασυνταχθείς και να οργανώσεις την τελευταία-τελική επίθεση, όπως ο Λένν, που κλείστηκε στις βιβλιοθήκες, να μελετήσει και να γράψει, εν μέσω παγκοσμίου πολέμου. Εδώ ο κόσμος καίγεται, κι ο Βλαδίμηρος δε χτενίζεται -τι να την κάνει τη χτένα, φαλακρός άνθρωπος- ήξερε πολύ καλά τι έκανε και λίγους μήνες αργότερα πραγματοποιούσε την έφοδο στα χειμερινά ανάκτορα, σαν το μπάσιμο του Κάμινγκς στη ρακέτα της ΑΕΚ.

Και τώρα η ελπίδα έρχεται (is Cumming-s) σε μια πόλη που δεν έχει χειμερινά ανάκτορα, αλλά έχει (νέο) δημαρχείο και αλατιέρες που παγώνουν, πολύ πάνω από τους -160 βαθμούς, όπου παγώνει το αλάτι. Κι έτσι καταφέρνει να κρατά ζωντανά τα όνειρα, το μαρμαρωμένο βασιλιά και την ανάμνηση της κίτρινης αυτοκρατορίας στο μπάσκετ, να ζεσταίνει τις καρδιές και να τις ποτίζει με οπαδικό όπιο και κρασί από το κύπελλο που έρχεται. Που άλλοι το βλέπουν εντελώς άδειο, σαν τις ζωές που το περιμένουν για να νιώσουν γεμάτες κι άλλοι σαν το ιερό δισκοπότηρο, που έχουμε να το δούμε και να το σηκώσουμε από το 2004, της "μεγάλης κι ισχυρής Ελλάδας".

Το Κύπελλο είναι παρηγοριά στον άρρωστο, που δεν μπορεί να σηκώσει ανάστημα για να χτυπήσει πρωτάθλημα. Αλλά κι ο τίτλος είναι μια εφήμερη χαρά, όπως δίδασκε το Ντεμοτεχνείο, πριν ριχτεί με τα μούτρα στο κυνήγι της και το χάσει στα χαρτιά (παράγουμε περισσότερους νέους που ξέρουν την υπόθεση Βάλνερ από αυτούς που ξέρουν πχ την υπόθεση Ντρέιφους). Τείνουμε να βολευόμαστε με ολοένα και λιγότερα, όσο προχωρά η παρακμή και η σήψη. Ένα κύπελλο, μια απλή συμμετοχή σε τελικό -όπου δεν υπάρχουν πολλές ρεαλιστικές ελπίδες και φροντίζουν κι άλλοι να τις εκμηδενίσουν- μια δουλίτσα, ένα τετράωρο, μια ολιγόμηνη σύμβαση.

Ναι αλλά δεν είναι αυτή η ουσία. Είναι το δικαίωμα στο όνειρο.
Κι ας είναι η φωτιά του πυροτέχνημα, χωρίς θέρμη και ουσία...

Σάββατο, 14 Ιανουαρίου 2017

Η γραμματική της επανάστασης

Οι κομμουνιστές δεν έχουν πρόταση (για το σήμερα) λέει ένα ξύλινο κλισέ, που αναπαράγεται με τη δύναμη του στερεότυπου. Η πρόταση των κομμουνιστών είναι σαφής και δεν μπαίνει για τη Δευτέρα Παρουσία, άλλο αν δε γίνεται "εδώ και τώρα", για να ικανοποιήσει τη μικροαστική μας ανυπομονησία και να διασκεδάσει το φόβο μας ότι μπορεί να φύγουμε από αυτή τη ζωή χωρίς να την έχουμε ζήσει.
Κι εγώ πότε θα γίνω μάνα; Πότε θα επαναστατήσω;

Η κύρια πρόταση των κομμουνιστών είναι η επανάσταση και συνδέεται (παρα/υπο)τακτικά με άλλες κύριες και δευτερεύουσες προτάσεις, που συμπληρώνουν το νόημα. Η υποτακτική σύνδεση με τις δευτερεύουσες δείχνει πως η τακτική πρέπει να υποτάσσεται στη στρατηγική, που περνάει μέσα από άλλες κύριες, στρατηγικές προτάσεις (αποδέσμευση, κοινωνικοποίηση, κτλ).

Κι από ένα βασικό σημείο στίξης, το κόμμα, που είναι όρος απαραίτητος για να φτάσουμε κάποτε στην τελεία και τον τελικό στόχο. Το κόμμα που θα οργανώσει μια σύντομη (επανα)σταση, για να πάρουμε ανάσα, από το ζυγό της καταπίεσης, και να προχωρήσουμε ορμητικά παρακάτω, σε άλλες φάσεις της οικοδόμησης.

Ανάμεσα σε δύο τελείες, υπάρχει η περίοδος, που μπορεί να περικλείει διάφορες προτάσεις, που διαμορφώνονται ευέλικτα. Αλλά δεν είναι στο χέρι μας να ορίσουμε πότε είναι επαναστατική μια περίοδος και πότε όχι. το κύριο είναι να βρισκόμαστε σε ετοιμότητα κι έτσι, όταν τελικά προκύψει, να μη βουλιάξουμε στο άγχος και το βούρκο, όπου μας τραβάνε οι δεξιοί, να μείνουμε ψύχραιμοι κι ακομπλεξάριστοι, μακριά από σύνδρομα ηττοπάθειας και κατωτερότητας στον ταξικό εχθρό, για να μπορέσουμε να αρθρώσουμε επαναστατικό λόγο, χωρίς να κομπιάζουμε και να αμφιταλαντευόμαστε στις πιο κρίσιμες στιγμές. Αρκεί να μην είναι μακροπερίοδος, με πολλές σύνθετες λέξεις, που μόνο ο Τραμπάκουλας κι ο ινστρούχτοράς του μπορούν να αφομοιώσουν, λίγο προτού πέσουν στον γκρεμό.

Πρέπει επίσης να θυμόμαστε πως ο δρόμος προς την κόλαση είναι στρωμένος με τις καλύτερες προθέσεις, μονοσύλλαβες (με, σε, για, ως, προς) και μη. Και με την απουσία του κόσμου, που μένει αμέτοχος, κλαίγοντας περασμένα μεγαλεία και τις μετοχές του στο χρηματιστήριο το 99'. Κι έχει συνηθίσει σε χρόνια αφωνία και στον πλάγιο λόγο, επαναλαμβάνοντας παπαγαλία ό,τι ακούει από τα δελτία ειδήσεων και τις  ασώματες κεφαλές, που τον πείθουν (;) πως οι συντάξεις είναι υπέρογκες, περιττές, μια σκέτη πρόκληση. Κι άντε να συντάξεις μετά μια ρεαλιστική πρόταση, που να γκρεμίσει τα ψέματα και την ισχύ της αστικής προπαγάνδας (και να φαίνεται "ρεαλιστική" στο έδαφός της).

Βαραίνει εξάλλου πολλές φορές κι η δική μας ελλιπής θεωρητική κατάρτιση. Γιατί κάποιοι είναι εμπειριστές και δεν τα πήγαιναν ποτέ καλά με τις αφαιρέσεις και τα θεωρητικά μαθήματα. Άλλοι σκόνταφταν στο κριτήριο της πράξης και πελάγωναν στην πραγματική ζωή, έξω από τις συνθήκες εργαστηρίου. Ενώ άλλοι αντί να αφομοιώσουν τη θεωρία, παπαγαλίζουν μερικά τσιτάτα (κι αυτό είναι η καλύτερη απάντηση σε όσους πιστεύουν πως οι θεωρητικές επιστήμες απαιτούν παπαγαλία και σκέτη αποστήθιση).

Κάποια σκόρπια διαβάσματα δεν αρκούν για να καλύψουν τη γενική αγραμματοσύνη ή την αυτάρεσκη ημιμάθεια (το είχε πει κι η Αλέκα, όσο ακόμα ήταν γγ) ακόμα και για τα πιο βασικά πράγματα, όπως η κυβέρνηση και ο χαρακτήρας του αστικού κράτους. Και δεν αρκούν μερικά απλά μαθήματα ή το "Αλφάβητο του Κομμουνισμού" του Μπουχάριν (και του Πρεομπραζένσκι) για να εξαλειφθεί ο "μαρξιστικός αναλφαβητισμός" εντός μας και τριγύρω μας.

Πέραν του κόμματος, υπάρχουν κι άλλα σημαντικά σημεία στίξης.
Το ερωτηματικό, που δεν υποδηλώνει ροπή στον αγνωστικισμό, αλλά τη διαλεκτική σχέση γνώσης-άγνοιας, και τα ερωτήματα που πληθαίνουν μαζί με τις θεωρητικές μας κατακτήσεις.
Το θαυμαστικό, όπου δεν πρέπει να γίνεται κατάχρηση, για να μην οδηγηθούμε από την πίσω πόρτα στην προσωπολατρία και το θεωρητικό βαλσάμωμα των μεγάλων μορφών της επανάστασης.
Η παύλα του διαλόγου, εσωκομματικού και μη, που πρέπει να είναι ζωντανός κι εποικοδομητικός, χωρίς να επιβάλλει αποσιωπητικά, πχ για τα ευκόλως εννοοούμενα. Γιατί οι χειρότερες ήττες μας ήρθαν όταν αγνοήσαμε τα βασικά και σταμάτησε ο θρίαμβος του αυτονόητου.

Αλλά την πραγματική δομή της επανάστασης μας την αποκαλύπτει το συντακτικό: υποκείμενο-ρήμα-αντικείμενο, που είναι ολόκληρο κεφάλαιο.
Κάποιοι δυσκολεύονται να ορίσουν το σύγχρονο επαναστατικό υποκείμενο. Άλλοι το ψάχνουν στο περιθώριο της σελίδας, σαν υποσημείωση που δεν ενσωματώθηκε στο κυρίως κείμενο και τα κακώς κείμενα της αστικής κοινωνίας. Άλλοι προτιμούν να το επινοούν, άλλοι να το εννοούν και τελικά να το ξεχνάνε, προχωρώντας μπροστά χωρίς αυτό, ξεκομμένα κι αβαντγκαρντίστικα. Κι άλλοι τείνουν στις απρόσωπες μορφές έκφρασης, όπου και πάλι όμως κάτι νοείται σαν υποκείμενο, γιατί η ιστορία απεχθάνεται τα κενά.

Άλλοι πιστεύουν πως όλα αυτά είναι περιττά, ασφυκτικοί κανόνες, εξαιρέσεις, σκοτούρα σκέτη, πού να κάτσεις τώρα να σκέφτεσαι. Άλλοι πιστεύουν πως τη γλώσσα σχεδόν μας την επιβάλλουν οι αστοί για να περάσουν δια αυτής την κυριαρχία τους (ουγκ!).
Αλλά το βασικό πρόβλημα είναι πώς θα περάσουμε από τον ενικό (εγώ) στον πληθυντικό (εμείς), που δε θα το βλέπουμε απλά σαν προέκταση του εαυτού μας και χώρο εκδήλωσης για υπερτροφικά "εγώ", που υποκαθιστούν το σύνολο.

Όσο για το αντικείμενο, είναι η επανάσταση, που είναι μια τέχνη, σαν τη γραφή. Και το μόνο βέβαιο είναι πως αν αποτύχει, το κόμμα θα γίνει από σημείο στίξης κατηγορούμενο, κόντρα σε κάθε λογική και συντακτικό-γραμματικό κανόνα...

Παρασκευή, 13 Ιανουαρίου 2017

Το τρένο της νέας ΕΤΕ

Η κε του μπλοκ βγάζει μια σχετικά ξεκούραστη βδομάδα, και φροντίζουν για αυτό καλοί γραφιάδες, όπως ο Αλέξανδρος Δελάρζ, που παίρνει τη σκυτάλη από το Μώμο, για να μας μιλήσει για τον κλάδο του, το τρένο της νέας ΕΤΕ, τις γλώσσες προγραμματισμού και το μαγικό κόσμο της πληροφορικής. Εγώ ως μοναδική δημιουργική προσθήκη, να συστήσω στους απανταχού κομπιουτεράδες κι όχι μόνο την αγγλική σειρά ΙΤ Crowd. Λίγο καμένη, χωρίς κοινωνικό μήνυμα (είπαμε, αγγλική) αλλά σίγουρα ευχάριστη.


Ίσως να μη το πήρατε χαμπάρι αλλά μέσα στη φασαρία των δίκαιων και άδικων πολέμων, του ISIS, της προσφυγιάς, του λαϊκισμού με τους κάθε λογής καραγκιόζηδες Τραμπ, Μπόρις Τζόνσον, Μπέπε Γκρίλο κλπ, της ευρωαμφισβήτησης, της παγκόσμιας καπιταλιστικής αβεβαιότητας γενικά, μια σιωπηλή επανάσταση, μια νεα ΕΤΕ έχει ξεκινήσει εδώ και καμμιά πενταετία με ρίζες καμμιά δεκαετία πιο πριν και συμβαίνει κυρίως τις τηλεπικοινωνίες και την πληροφορική. Στην πιάτσα φέρει το όνομα “technology transformation”, τεχνολογική μεταμόρφωση σε χαλαρή μετάφραση.

Για άλλους κλάδους δεν ξέρω, κάτι 3D printing κι άλλα τέτοια παλαβά έχω ακούσει κι εγώ, αλλά σαν εργατάκος στις τελεπικοινωνίες θα προσπαθήσω να περιγράψω την ΤΜ όπως την καταλαβαίνω σε απλή γλώσσα χωρίς πολλά-πολλά μασκαραλίκια.

Για να το πιάσουμε απ’την αρχή βλέπουμε ότι αυτή η εξέλιξη συμπίπτει με την παγκόσμια καπιταλιστική κρίση παρόλο που οι ρίζες αυτών των εξελίξεων παν πιο πίσω. Το ίδιο όμως ισχύει και για την ίδια την κρίση, οι αιτίες προϋπήρχαν, δεν ήρθαν απ’ το υπερπέραν. Δέκα χρόνια κρίσης ήδη αντικατοπτρίζονται με χρονοκαθυστέρηση στο εποικοδόμημα με πολιτικούς-τσουτσέκια και παγκόσμια αβεβαιότητα να αναπαραχθεί το μοντέλο. Θα ‘χει μεγάλο ενδιαφέρον να δούμε τι θα γίνει όταν οι τεχνολογικές αυτές εξελίξεις αντικατοπτριστούν στο πολιτικό/οικονομικό εποικοδόμημα.

Αυτή η ανάπτυξη των παραγωγικών δυνάμεων θα αλλάξει και τις παραγωγικές σχέσεις, δηλαδή θα αλλάξουν και τα χαρακτηριστικά του τεχνο-προλεταριάτου, white-collars όπως τους λεν στ’ αμερικάνικα, άλλη φορά θα πούμε γι’ αυτό.

Αυτά τα χρόνια το εμπόρευμα με τις μεγαλύτερες δυνατότητες να παράγει κέρδος είναι κάτι άυλο: η πληροφορία. Η αιχμή του δόρατος της παγκόσμιας αστικής τάξεως αυτή την εποχή είναι οι πολυεθνικές (αλλά και πάμπολλα startups) που παίζουν μπάλα στο IT (information technology) – μπορεί να το δείτε και ώς ICT (information & communications technology) - που απασχολούν ένα μεγάλο τμήμα του παγκόσμιου προλεταριάτου – μεταξύ αυτών κι εγώ – και που το αντικείμενό τους είναι η εύρεση, παραγωγή, ανάλυση, μεταφορά της πληροφορίας, αυτού του μυστήριου εμπορεύματος που δεν μπορείς να το πιάσεις, να το περιγράψεις, βρίσκεται παντού τριγύρω σου και καθορίζει τη ζωή σου. Μεγάλη συζήτηση.

Big Data ή «ένας σκασμός πληροφορίας»

Η πληροφορία (ενικός) έχει πολύ δύσκολο κι αφηρημένο ορισμό. Άμα το καλοσκεφτείς είναι κάποιο γεγονός απ’ την πραγματικότητα το οποίο το παίρνουμε συνειδητά, του αποδίδουμε κάποια ποσότητα ή ποιότητα για να το χρησιμοποιήσουμε κάπου. Π.χ το θερμόμετρο δείχνει -10, ψοφόκρυο. Ασφαλώς δεν χρειάζομαι το θερμόμετρο να με πει ότι κάνει κρύο, όμως το γεγονός ότι αποφασίσαμε σαν άνθρωποι να μετράμε με κάποιο τρόπο τη θερμοκρασία (π.χ με το πόσο ανεβοκατεβαίνει ο υδράργυρος) σημαίνει ότι εξάγουμε μια πιο συγκεκριμένη πληροφορία. Τι διαφορά θα μου πεις έχει π.χ το -5 απ’ το -10 αφού και στις δυο περιπτώσεις το ‘χεις δαγκώσει; Έχει διαφορά π.χ στη χημεία ή στη φυσική, ένα υλικό έχει διαφορετικές ιδιότητες απ’ τη μια θερμοκρασία στην άλλη. Ή ας πούμε έχεις ένα θερμοστάτη που όταν πέσει η θερμοκρασία σε μια συγκεκριμένη το καλοριφέρ τιμή παίρνει μπρος (στις μέρες μας παίζει ούτε κι αυτό να χεις).

Η μετρημένη θερμοκρασία λοιπόν, π.χ κάποιο χειμωνιάτικο πρωινό, είναι μια πληροφορία που μπορείς να χρησιμοποιήσεις κάπου, ας πούμε να ρυθμίσεις το καλοριφέρ. Βάλε τώρα τη θερμοκρασία όλα τα πρωινά της χρονιάς που είναι πολύ περισσότερη πληροφορία. Βάλε τώρα τη θερμοκρασία κάθε ώρα, όλο το 24ωρο επί 20 χρόνια στο κέντρο της πόλης. Μιλάμε για πολλή πληροφορία. Σκέψου ότι υπάρχει ένας αισθητήρας που καταγράφει αυτή τη πληροφορία κάθε ώρα επι είκοσι χρόνια και την αποθηκεύει σ’ ένα σκληρό δίσκο κλπ. Μετά παίρνεις όλο τούτο, το τυπώνεις σε καμμιά εφτακοσαριά σελίδες, πόσο χώρο θέλει τέλωσπάντων. Αυτό το πάκο με τις φωτοτυπίες που έχει εκατοντάδες χιλιάδες νούμερα-θερμοκρασίες απάνω το λέμε big data.

Υπάρχουν τριγύρω μας εκατομμύρια μικροσυσκευές, κάμερες, αισθητήρες, κινητά τηλέφωνα, hotspots, κεραίες κινητής και δε συμμαζεύεται, πράματα που συλλέγουν πληροφορίες κάθε δευτερόλεπτο, καταγράφουν εικόνες, ήχους, θερμοκρασίες, στατιστικά κλπ και όλα αυτά συνιστούν έναν τεράστιο όγκο πληροφορίας, στο συντριπτικά μεγαλύτερο μέρος της άχρηστη εκ πρώτης όψεως. Το big data λοιπόν κι όσοι ασχολούνται μ’αυτό, έχει σκοπό να μαζέψει όλη αυτή την πληροφορία, να την μελετήσει με τρόπο που να μη σε πάρουν τα χρόνια και να μη σου βγουν τα μάτια, να τα στραγγίξεις, να κοσκινίσεις, να ζυμώσεις και να βγάλεις άλλες πληροφορίες που θα σου φανούν χρήσιμες. Δηλαδή αυτό που κάνουν οι big data analysts είναι να γράφουν προγράμματα, αλγόριθμους που να βρίσκουν «ψύλλους στ’ αχυρα» αλλά να το κάνουν σε ελάχιστο χρόνο. Αυτό λέγεται “data mining” – «εξόρυξη» (χρήσιμης) πληροφορίας.

Π.χ στο παραπάνω παράδειγμα, ο μάστορας που ψάχνει τις θερμοκρασίες της εικοσαετίας παρατηρεί μια περίεργη διακύμανση κάθε πρωί στις 6-9 και κάθε απόγευμα στις 2-5 στο κέντρο της πόλης. Αυτό οφείλεται στην κίνηση που έχει εκείνες τις ώρες και η θερμότητα που εκπέμπουν τα αυτοκίνητα ανεβάζουν τη μέση θερμοκρασία. Αρα μπορούν να ρυθμιστούν τα κλιματιστικά εκείνες τις ώρες να χαμηλώνουν τη θερμοκρασία το χειμώνα κι έτσι να εξοικονομείται ρεύμα/χρήμα. Πολύ χοντροκομμένο παράδειγμα, θα εκπλαγείτε το πόσο ψιλά γράμματα και λεπτεπίλεπτες δουλειές μπορεί να κάνει το big data και πόσο χρήμα μπορεί να εξοικονομήσει για το κεφάλαιο που βγάζει απ’ τη μύγα ξύγκι.

Internet of Things ή «χάνει η μάνα το παιδί και το παιδί τη μάνα»

Οι μικροσυσκευές και οι αισθητήρες που αναφέραμε πιο πάνω σε λίγα χρόνια θα φτάσουν κάτι δισεκατομμύρια σε αριθμό κι αυτό επειδή μεγαλώνει η αυτοματοποίηση και πρέπει να υπάρχουν παντού ψηφιακά μάτια και αυτιά να συλλέγουν δεδομένα, π.χ για το πως να λειτουργήσει ένα πλήρως αυτοματοποιημένο εργοστάσιο χωρίς «χέρια» μέσα. Ένας αισθητήρας θα μετράει θερμοκρασία, άλλος υγρασία, άλλος μετατόπιση αντικειμένων, ένα ασύρματο ρούτερ (access point) θα στέλνει εντολές στους μηχανικούς βραχίονες να δουλέψουν κλπ, κλπ. Το αυτοκίνητο που θα το βάζετε στον αυτόματο πιλότο πια, θα έχει αισθητήρες που θα μετράει υγρασία, θερμοκρασία, ταχύτητα αέρα, απόσταση από προπορευόμενο αμάξι, ανωμαλίες του οδοστρώματος κλπ. ενώ θα λαμβάνει πληροφορίες από κεραίες κινητής (ο δορυφόρος είναι ακριβό γκάτζετ) για δρομολόγιο, κυκλοφοριακό, πρόγνωση καιρού κλπ.

Όλα αυτά τα μαραφέτια που θα συλλέγουν δεδομένα θα πρέπει να έχουν ένα συλλογικό «μυαλό», ένα κεντρικό σύστημα που να επεξεργάζεται όλη αυτή τη πληροφορία και να αναλαμβάνει να «οδηγήσει» το αυτοκίνητο κι όλ’ αυτά σε μικροδευτερόλεπτα. Αυτό το μπουκέτο μικρο-μαραφετιών θα πρέπει να επικοινωνεί με κάποιο σέρβερ ή/και αναμετάξυ των και τέλωσπάντων, να βγαίνει άκρη μέσα απ’ αυτό το χάος. Αυτό το λέμε Internet of Things (=διαδίκτυο των πραγμάτων).

Μέχρι τώρα ξέρουμε ότι μπαίνεις στο ίντερνετ με το κομπιούτερ, το λάπτοπ. Μετά προστέθηκαν και τα κινητά και υπερδιπλασιάστηκαν οι συσκευές που μπαίνουν στο ίντερνετ. Τώρα ακούμε για τα λεγόμενα wearables, smart ρολόγια και είμαστε μόνο στην αρχή. Επειδή όλ’ αυτά τα μπιχλιμπίδια χρειάζονται να στέλνουν κάπου τα δεδομένα που συλλέγουν, το μόνο βολικό «έδαφος» για να το κάνουν αυτό είναι ο αέρας, ουσιαστικά τα δίκτυα της κινητής τηλεφωνίας ή WiFi (άντε να απλώσεις οπτικές ίνες, καλώδια, μπαλαντέζες απ’ το αυτοκίνητο στα κεντρικά της κοζμοτέ!) και το αντίστοιχο ψηφιακό «έδαφος» είναι το ίντερνετ που όλοι ξέρουμε. Αυτά φυσικά όλα ενέχουν τεράστιους κινδύνους ασφαλείας διότι μπορεί το κάθε καλόπαιδο χάκερ να τα κάνει γης μαδιάμ.

Ακόμα δεν αντιλαμβανόμαστε τον αντίκτυπο που θα έχει η εξάπλωση του IoT στην καθημερινή ζωή αλλά να μου το θυμηθείτε, όσο θα βελτιώνεται το σύστημα τα πάντα θα αυτοματοποιηθούν και θα αλλάξει ριζικά η έννοια της παραγωγής μέσα στις επόμενες δεκαετίες. Δεν είναι τυχαίο που ορισμένοι χρησιμοποιούν τον ακόμα πιο πιασάρικο όρο “Internet of Everything”, διαδίκτυο για τα πάντα-όλα για να περιγράψουν την τάση αυτή.

Software Defined Networks/Network Functions Virtualization ή «όλα τούτα τα κάν’ τούτο το κουμπούδ’;»

Όπως βλέπετε το να έχεις μια θάλασσα από μικρομαραφέτια που συλλέγουν δεδομένα ή στέλνουν εντολές δεν σημαίνει τίποτα αν δεν μπορούν να επικοινωνούν μεταξύ τους, δηλαδή να συγκροτούν κάποιο δίκτυο, και όλα τα δίκτυα μεταξύ τους το διαδίχτυ (που λέει και το κόκκινο μετερίζι).

Το πρόβλημα στα σημερινά δίκτυα είναι ότι τους ενδιάμεσους σταθμούς μετακίνησης της πληροφορίας, routers, switches, load balancers, controllers, τους κατασκευάζουν ιδιωτικές εταιρείες με κλειστό λογισμικό κλπ. Και ο μηχανικός δικτύων, όταν θέλει να ρυθμίσει π.χ πώς θα μετακινείται η πληροφορία μέσα στο δίκτυο μιας εταιρείας θα πρέπει να “μπει” στο κάθε μαραφέτι να το ρυθμίσει ανάλογα. Υπάρχουν ασφαλώς κι αυτόματοι αλγόριθμοι που κάνουν την πολλή δουλειά, όμως το λογισμικό αυτών των μαραφετιών είναι ιδιωτικό, δύσκαμπτο, θέλει ειδική εκπαίδευση, είναι ακριβό γενικά. Συν το ότι θέλει να πληρώνεις την αναβάθμιση ή ακόμα χειρότερα να αγοράζεις κι άλλα μαραφέτια για να κάνεις τη δουλειά σου.

Οι μάστορες λοιπόν εδώ σκέφτηκαν το εξής: αντί να έχουμε συσκευές από ιδιωτικές εταιρείες με ιδιωτικό λογισμικό γιατί δεν φτιάνουμε συσκευές με ανοιχτό λογισμικό (open source) μειώνοντας έτσι το κόστος; Αυτό σημαίνει ότι τον κώδικα, σα να λέμε τις οδηγίες που λεν στο κάθε μαραφέτι πώς να λειτουργήσει, δεν τον γράφουν πια οι υπάλληλοι μιας εταιρείας αλλά μέλη μιας κοινότητας developers, θα μπορούσες να πεις γραμμένος απ' το λαό. Μεγάλο θέμα κι αυτό, αν αυτού του είδους η παραγωγή είναι κάτι σαν προϋπάρχουσα σοσιαλιστική σχέση στο έδαφος του καπιταλισμού, ευπρόσδεκτες όλες οι απόψεις.

Οι πολυεθνικές μ’ αυτόν τον τρόπο μειώνουν τα έξοδά τους, συμμετέχοντας ως «χορηγοί» στις κοινότητες αυτές. Πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι ότι πολλές IT εταιρείες χρησιμοποιούν κάποια έκδοση Linux για εταιρικό λογισμικό αντί να αγοράζουν Windows.

Έτσι δημιουργούν από μόνες τους το έδαφος για τον ανταγωνισμό μεταξύ τους, φτιάχνουν το γήπεδο και τους κανόνες για να παίξουν μπάλα. Μη γελιόμαστε, δεν υπάρχει τίποτα το ευγενές σ’αυτή την κατάσταση, όλα γίνονται για να μειωθεί το κόστος λειτουργίας.

Επιπλέον τα μαστόρια σκέφτηκαν, γιατί να μην εφαρμόσουμε μια αρχιτεκτονική που να μπορούμε να ρυθμίζουμε κεντρικά όλες τις συσκευές με ένα κλικ, βασικά επεμβαίνοντας στο πρόγραμμα (τον κώδικα), αντί να μπαίνουμε σε κάθε μια ξεχωριστά; Αυτό το πράμα το λέμε “προγραμματικώς καθορισμένο δίκτυο», Software Defined Network (SDN). To SDN επαναστατικοποιεί τον τρόπο που λειτουργούν και μανατζάρονται τα δίκτυα, όχι πλέον από administrators αλλά από προγραμματιστές. Ο εργαζόμενος στον κλάδο πρέπει πια να ξέρει λίγο απ’ όλα καθώς τα όρια ανάμεσα στις διάφορες τεχνολογίες και ρόλους γίνονται ολοένα και πιο δυσδιάκριτα.

Κι εδώ οι φαφλατάδες της τεχνολογίας έχουν εφεύρει τον όρο Software Defined Everything, που σημαίνει ότι οποιαδήποτε συσκευή ή λειτουργία υπάρχει εκεί έξω θα μπορεί να προγραμματίζεται για να ταιριάζει ακριβώς στα γούστα αυτουνού που θα τη χρησιμοποιεί.

Αφού λοιπόν αυτές οι συσκευές ουσιαστικά επιτελούν μια λειτουργία, π.χ είναι firewalls (ξεψαχνίζουν δηλαδή την πληροφορία που περνάει μέσα απ’ αυτές κι αποφασίζουν αν θα την αφήσουν να περάσει στο κλειστό δίκτυο της εταιρείας) ή αν πρόκειται για authentication server (ελέγχουν τους κωδικούς και άλλα στοιχεία ταυτοποίησης κάποιου χρήστη) αντί να ξοδεύουμε χώρο και χρήμα για να τις αγοράσουμε, γιατί απλά δεν μεταφέρουμε το «λογικό» τους μέρος σέ ένα μεγαλύτερο data center, σα να λέμε σε ένα τεράστιο υπολογιστή; Αυτό είναι το λεγόμενο virtualization, η μετατροπή δηλαδή ενός φυσικού αντικειμένου όπως ένας firewall σε «εικονικό».

Κάθε συσκευή εκτελεί μια ορισμένη λειτουργία π.χ authentication, load balancing. Aυτή η λειτουργία λοιπόν, εφόσον μπορεί να «μεταναστέψει» σε κάποιο data center μπορεί να υπάρχει από μόνη της χωρίς να τρέχει σε κάποιο virtual machine, εικονικό υπολογιστή να πούμε. Έτσι η λειτουργία (function) αυτή αυτονομείται και μπορεί να τρέχει ως μεμονωμένο υπολογιστικό γεγονός (instance) που μπορείς να το ανοίγεις και να το καταργείς όποτε σου κάνει κέφι αντί να δημιουργείς ολάκερο εικονικό υπολογιστή και να ξοδεύεις πόρους και χρόνο. Αυτή η λειτουργία είναι το λεγόμενo “network functions virtualization” NFV – «εικονοποίηση δικτυακών λειτουργιών». Πράγμα που μας οδηγεί στο...

Cloud ή «πετάω στα σύννεφα»

Κι αν δεν έχεις αυτό το μεγαλύτερο data center τι κάνεις; Τη σήμερον ημέραν μπορείς πια να «νοικιάσεις» ορισμένους πόρους, π.χ χωρητικότητα σε σκληρό δίσκο, επεξεργαστική ισχύ κλπ από κάποιον που έχει. Αυτό το λέμε Cloud computing και συγκεκριμένα IaaS (Infrastructure as a Service).

Τι είναι ένας υπολογιστής; Ένα κουτί που έχει μέσα διάφορα μπιμπλίκια, επεξεργαστή, σκληρό, μνήμη κλπ. Αυτά όμως από μόνα τους δεν κάνουν τίποτα, χρειάζονται ένα λειτουργικό σύστημα για να λειτουργήσουν, ένα πρόγραμμα δηλαδή. Από την οπτική πλευρά του χρήστη, αυτό το λειτουργικό δεν έχει σημασία αν είναι εγκατεστημένο στο κουτί που έχεις στο σπίτι σου ή σε ένα απομακρυσμένο σέρβερ το οποίο απλώς επικοινωνεί με την οθόνη, το πληκτρολόγιο και το ποντίκι σου. Έτσι λοιπόν οι περισσότερες συσκευές δικτύων μπορούν να υπάρχουν νοητά, να χρησιμοποιούν τους πόρους ενός μεγαλύτερου συστήματος. Κι ακόμα καλύτερα μπορείς να τις αναβαθμίζεις όποτε γουστάρεις, «νοικιάζοντας» αντίστοιχους πόρους απ’ την εταιρεία που έχει το μεγάλο μαραφέτι, να το χρησιμοποιείς όποτε γουστάρεις και τις υπόλοιπες ώρες κάποιος άλλος να χρησιμοποιεί τους πόρους αυτούς, να το καταργείς εύκολα κλπ.

Μπορείς βέβαια αντί να νοικιάσεις υπολογιστικούς πόρους για να δουλέψεις κάποια προγράμματα (που πρέπει βεβαίως να τα αγοράσεις), μπορείς να νοικιάσεις τα ίδια τα προγράμματα και να τα ανοίγεις από κάποιο cloud κατευθείαν. Μπορείς μάλιστα να παραγγείλεις να σου φτιάξουν προγράμματα ειδικά για πάρτη σου, κουστούμ’ στα μέτρα σου. Αυτό το λέμε SaaS (Software as a Service). Το πιο απλό παράδειγμα υπάρχει εδώ και πολλά χρόνια και δεν είναι άλλο απ’ το e-mail. Θα θυμάστε παλιά για να ‘χεις e-mail θα πρεπε εξαρχής να σου δώσει τη διεύθυνση ο πάροχος, κάτι σαν π.χ foufoutos@hol.gr και μετά να έχεις εγκατεστημένο ένα mail client στο κομπιούτερ σου, κατά 99% το Microsoft outlook. Όλα αυτά ξεπεράστηκαν με τα γνωστά Hotmail, yahoo, gmail κλπ, το μόνο που χρειάζεσαι είναι ένας browser.

Yπάρχουν κι εδώ φυσικά οι «οραματιστές» ή απλώς πολυλογάδες που εισήγαγαν τον όρο “Everything as a Service” αναφερόμενοι σε οτιδήποτε είναι γραμμένο σε κάποια γλώσσα προγραμματισμού μπορεί να προσφέρεται ως υπηρεσία.

Άραγε ο σοσιαλισμός είναι προγραμματίσιμος; Υπάρχει ένα σύνολο αλγορίθμων, εντολών που να μπορεί να τρέξει σε μια (μόνο) χώρα ή σε ομάδα χωρών βρε αδερφέ που να μπορεί να ρυθμίσει τη σοσιαλιστική οικονομία που είναι σχεδιοποιημένη εν αντιθέσει με τον καπιταλισμό που είναι αλλού ο παπάς αλλού τα ράσα του; Όταν απονεκρωθεί το κράτος κι εξαφανιστούν οι ιεραρχίες (χαράς ευαγγέλια για τους αναρχικούς) η κοινωνία θα τρέχει βάσει ενός υπερπολύπλοκου αλγόριθμου, αποτέλεσμα δισεκατομμυρίων εργατοωρών; Έχετε ακούσει τον όρο αλγοκρατία (algocracy); Πολύ προκλητικές σκέψεις.

Πρέπει λοιπόν να υπάρχουν εργάτες που να ξέρουν να γράφουν γλώσσες προγραμματισμού, γλώσσες δηλαδή που καταλαβαίνουν τα μαραφέτια κι όχι οι άνθρωποι. Οι άνθρωποι, οι χρήστες απλά πατάν το κουμπί που λέει «βγάλε μια χοντρή» και βγαίνει μια χοντρή. Για να βγει αυτή η χοντρή από πίσω κρύβονται χιλιάδες ώρες και γραμμές προγραμματισμού.

Για να ρυθμίσεις ένα δίκτυο ή ένα σύστημα, δηλαδή για να είσαι network/system administrator/engineer απλά έπρεπε να ξέρεις να χρησιμοποιείς τα μαραφέτια, τι εντολές να βάλεις κλπ. Τώρα πια θα πρέπει να ξέρεις και να τα προγραμματίζεις, να επεμβαίνεις δηλαδή στον κώδικά τους για να κάνουν απευθείας τη δουλειά που θες αντί να έχεις ένα περιορισμένο σύνολο δυνατοτήτων που σου δίνουν. Ο απλός εργατάκος λοιπόν, μεταξύ αυτών κι εγώ που απλά διαχειρίζονται ένα πρόγραμμα που με κόπο και ιδρώτα μάθαν σιγά-σιγά, απαρχαιώνεται. Πέρα απ’ την αυτοματοποίηση, ο πυρήνας του προγραμματισμού είναι να μπορείς να μιλάς στα μηχανήματα για να κάνουν τη δουλειά σου αντι να αγοράζεις ένα προκαθορισμένο σύνολο εντολών (πρόγραμμα, λειτουργικό) που μπορεί να μην είναι ολοκληρωμένο.

Ο απλός admin όσο πάει γίνεται πιο «ανειδίκευτος» σα να λέμε και ο προγραμματιστής – developer αν θέλετε να είστε ακριβείς – τον αντικαθιστά όλο και περισσότερο. Που κι αυτός πρέπει να προλαβαίνει τις εξελίξεις καθώς υπάρχουν ένα σωρό γλώσσες προγραμματισμού εκεί όξω, άλλες για front-end, άλλες για web design, άλλες για διάλος τον πατέρα. Αν έχετε παιδιά που παν για σπουδές ακούστε τον Δελάρζ: στείλτε τα ΤΕΙ Πληροφορικής, ΑΕΙ αν μπορούν να περάσουν ακόμα καλύτερα, να μάθουν τρία πράματα. Linux, Προγραμματισμό και Δίκτυα. Αν δεν γίνει τίποτα συνταρακτικό θα χει ψωμί να φάει κάπου στον κόσμο για άλλα 40-50 χρόνια. Ή αν πάλι γίνει τίποτα συνταρακτικό η διαχείριση της πληροφορίας είναι ίσως το πιο δυνατό όπλο της εργατικής τάξης σήμερα.

Καθόλου πια δεν μ’ αγαπάς, μ’ αφήνεις ντιπ για ντιπ

στα παλιά παπούτσα σου με γράφεις σε γλώσσα τζαβασκρί
π


Δελάρζ

Πέμπτη, 12 Ιανουαρίου 2017

Goodbye Budapest


Ταξιδιωτικές σκέψεις του Μώμου από τη Ρουμανία

Συνέχεια με το δεύτερο και τελευταίο μέρος.

Την ημέρα της επίσκεψής μου στο «Παλάτι του Κοινοβουλίου» πραγματοποιούνταν στη Ρουμανία βουλευτικές εκλογές. Αυτό είναι κάτι που το έμαθα συμπτωματικά από Έλληνα γνωστό μου που εντελώς τυχαία βρισκόταν στο Βουκουρέστι την ίδια περίοδο και τον οποίο φιλοξενούσαν φίλοι του Ρουμάνοι. Η αλήθεια είναι πως δεν υπήρχε απολύτως κανένας άλλος τρόπος να το καταλάβεις. Όταν δε, ρώτησα για επιβεβαίωση τον Ρεσεψιονίστ του ξενοδοχείου όπου διέμενα, εκείνος πρώτα πήρε ένα ύφος τύπου: «Να τι είχα ξεχάσει να κάνω σήμερα» και ύστερα με ενημέρωσε σχετικά. Ούτε αφίσες, ούτε συνθήματα, ούτε καν φωνές μετά την ανακοίνωση των αποτελεσμάτων. Οι περισσότεροι αντί για τα αποτελέσματα παρακολουθούσαν ποδόσφαιρο, ενώ όποιον ρωτούσες σχετικά η απάντηση περιείχε απαξίωση για τον θεσμό. Πράγματι η αποχή ξεπέρασε σε όλη τη Ρουμανία το 60% ενώ μέσα στο Βουκουρέστι υπολογίζεται πως ψήφισε μόνο ένας στους τρεις. 

Το πολιτικό σύστημα της Ρουμανίας είναι Ημιπροεδρική Δημοκρατία, πράγμα που σημαίνει πως πραγματοποιούνται και Προεδρικές και Βουλευτικές εκλογές και πως είναι ιδιαίτερα δύσκολο να σχηματιστούν μονοκομματικές κυβερνήσεις. Το ισχυρό κόμμα της χώρας είναι το Σοσιαλδημοκρατικό, το οποίο παρουσιάζεται περισσότερο ευρωσκεπτιστικό κι αμέσως μετά το Φιλελεύθερο το οποίο, όπως διαπίστωσα, τα Γερμανικά Μ.Μ.Ε. δεν είχαν κανένα πρόβλημα να το στηρίξουν ανοιχτά. Ο σημερινός Πρόεδρος της Ρουμανίας Κlaus Iohannis, προέρχεται από το δεύτερο κόμμα και ανήκει στη γερμανόφωνη μειονότητα της χώρας, που ζει στα εδάφη που ανήκαν παλαιότερα στην Αυστροουγγρική Αυτοκρατορία. Η γερμανική του καταγωγή χρησιμοποιήθηκε από το κόμμα του για να επισημανθεί ο οργανωτικός του χαρακτήρας, ενώ το Σοσιαλδημοκρατικό κόμμα τον κατηγόρησε πάνω-κάτω ως πράκτορα των Γερμανών. Η συμβίωση στην εξουσία Φιλελεύθερου Προέδρου και Σοσιαλδημοκρατικής κυβέρνησης, (η οποία κατηγορείται συχνά για πελατειακές σχέσεις) δεν πήγε πολύ καλά καθώς περιόριζε και τους δυο. Ως από μηχανής θεός, πριν από περίπου ένα χρόνο, ξέσπασε ένα μεγάλο σκάνδαλο στη χώρα με αφορμή μια πυρκαϊά σε νυχτερινό κέντρο (κόστισε τη ζωή σε 60 ανθρώπους) το οποίο οδήγησε στην παραίτηση της κυβέρνησης και στην αντικατάσταση της από κυβέρνηση τεχνοκρατών. Ως Παπαδήμας των Ρουμάνων ορίστηκε ο Dacian Cioloș ο οποίος φυσικά είχε υπάρξει Επίτροπος της Ε.Ε. κι ο οποίος αποτέλεσε ιδανικό συνεργάτη για τον Πρόεδρο Iohannis. Όμως στις βουλευτικές εκλογές του Δεκέμβρη το Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα ξανακέρδισε την πλειοψηφία και τα πράγματα μάλλον ξαναμπερδεύονται λίγο.

Οι Φιλελεύθεροι κατηγορούν τους Σοσιαλδημοκράτες από λαϊκιστές (προφανώς) και νεοκομμουνιστές μέχρι ρατσιστές και εθνικιστές. Αιτία αυτών των χαρακτηρισμών είναι η συμμετοχή στο Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα πρώην στελεχών του Κομμουνιστικού Κόμματος (το οποίο είναι παράνομο μέχρι σήμερα) και ο έντονα πατριωτικός του λόγος, προίκα από την εποχή της «ανεξάρτητης Ρουμανίας» του Τσαουσέσκου. Όσο για την κατηγορία περί ρατσισμού, αυτή έχει να κάνει με την επίθεση του κόμματος κατά του Προέδρου Iohannis με αφορμή τις γερμανικές του ρίζες. Όλοι αυτοί οι χαρακτηρισμοί όμως λειτουργούν μάλλον υπέρ του Κεντροαριστερού κόμματος. Ο πατριωτικός λόγος και η ταύτιση του όρου «εθνική ανεξαρτησία» με την περίοδο Τσαουσέσκου και την «Αριστερά» από την άλλη, δεν έχει αφήσει χώρο ακόμα ώστε να βγει στο προσκήνιο η Ακροδεξιά, δεν ξέρω όμως μέχρι πότε.

Όλη αυτή η αντιπαράθεση μεταξύ των κομμάτων φαίνεται να αφήνει αδιάφορη την πλειοψηφία των ψηφοφόρων. Η χώρα θεωρείται η δεύτερη φτωχότερη της Ε.Ε. (πρώτη η Βουλγαρία), με τον κατώτερο μισθό να έχει ανέβει τελευταία περίπου στα 200€ και τον μέσο μισθό να υπολογίζεται στα 400€, ενώ 25%-30% του πληθυσμού ζει κάτω από το όριο της φτώχειας. Ανάσα φαίνεται να δίνει η κυκλοφορία του μαύρου χρήματος, παράλληλα με τα μέτρα φορολογικής ελάφρυνσης που πάρθηκαν (π.χ ο Φ.Π.Α. στα τρόφιμα έπεσε από 24% σε 9%) και έδειξαν να τονώνουν πρόσκαιρα την οικονομία. Αυτή η ακραία φτώχεια δεν γίνεται αμέσως αισθητή σε κάποιον επισκέπτη, καθώς το βιοτικό επίπεδο στο Βουκουρέστι είναι κατά πολύ υψηλότερο του μέσου όρου της χώρας. Η επαρχία εντούτοις φαίνεται να ζει συνθήκες τρίτου κόσμου. 

Στις αρχές του ΄90 δεν φαινόταν πως η Ρουμανία θα έφτανε σε αυτό το επίπεδο φτώχειας. Μια χώρα με μηδενικό χρέος και με υποδομές σαν τις δικές της, θα περίμενε κανείς πως θα πρωταγωνιστούσε. Όμως η διάλυση του κράτους έφερε ως διάδοχη λύση, στα πλαίσια της αυτορρύθμισης της αγοράς, την εμφάνιση της μαφίας, που θα έπαιζε τον ρόλο του συντονιστή, από κοντά και η πολιτική διαφθορά. Νέος υπερδανεισμός ακολούθησε και οι υποδομές απαξιώθηκαν ώστε να πουληθούν σε καλύτερες τιμές. «Οι ίδιοι που βομβάρδιζαν διαδοχικά τις εγκαταστάσεις πετρελαίου στον Β΄ Π.Π., ήρθαν μετά να τις αγοράσουν» μου είπε χαρακτηριστικά ένας Ρουμάνος. Η νοσταλγία για το παρελθόν είναι παραπάνω από έντονη. Έρευνες δείχνουν πως μόνο το 34% πιστεύει πως ζει καλύτερα από ότι πριν το ’90 ενώ συχνά πυκνά ο Τσαουσέσκου φιγουράρει πρώτος στη λίστα δημοφιλίας των Προέδρων. Διαβάζοντας ελληνικά σάιτ επενδυτικού ενδιαφέροντος είδα πως υπάρχει ένας κάποιος ενθουσιασμός για την πρόοδο της Ρουμανίας. Μελετώντας όμως καλύτερα τη σχετική αρθρογραφία διαπίστωσα πως έχει εφευρεθεί η ύπαρξη 2 Ρουμανιών, χωρίς φυσικά να γίνεται αναφορά σε ταξικά χαρακτηριστικά. Οι αρθρογράφοι έχουν διαχωρίσει τους Ρουμάνους λοιπόν σε κατηγορίες όμοιες με εκείνες που συνήθως διαχωρίζονται πολιτιστικά οι Τούρκοι (Ευρωπαίοι-Ανατολίτες). Βλέπουμε έτσι να μιλάνε για Ευρωπαίους Ρουμάνους που είναι περίπου 6.000.000 (συν 2.000.000 οι μετανάστες Ρουμάνοι του εξωτερικού) και είναι αυτοί που έχουν βιοτικό επίπεδο κοντά στο ευρωπαϊκό και για Βαλκάνιους Ρουμάνους (περίπου 14.000.000) που δεν μπορούν να προσαρμοστούν γιατί είναι Βλαχοβαλκάνιοι (κυριολεκτικά είναι). Όλες οι επενδύσεις λοιπόν στοχεύουν στους πρώτους και οι δεύτεροι ας πάνε να πνιγούν, αφού αντιμετωπίζονται σαν να μην υπάρχουν. Τελευταία ελπίδα των ντόπιων θεωρείται ο τουρισμός στον οποίο φαίνεται να έχουν ρίξει όλο τους το βάρος. Πράγματι οι περιοχές με τουριστικό ενδιαφέρον βρίσκονται σε πολύ καλύτερη κατάσταση, ενώ οι τιμές των ακινήτων στα Καρπάθια κοντά στον Πύργο του Δράκουλα είναι υψηλές. Όμως δεν πωλούνται μόνο ακίνητα που προορίζονται για κατοικία ή για επιχειρηματική δραστηριότητα, πωλούνται κι εκείνα που αποτελούν τα ίδια τουριστική ατραξιόν.

Το κάστρο του Δράκουλα
Την τελευταία ημέρα πριν φύγω φρόντισα να συμμετάσχω σε μια εκδρομή στο κάστρο του Πέλες, που αποτελούσε τη θερινή κατοικία των Γερμανών Βασιλιάδων της Ρουμανίας και φυσικά στο κάστρο που αποδίδεται στον Βλαντ τον Ανασκολοπιστή. Την παρέα του εκδρομικού λεωφορείου λοιπόν, εκτός από την ελληνική παρουσία και τον Ρουμάνο ξεναγό, συμπλήρωναν δυο άγνωστοι μεταξύ τους Αμερικάνοι και μια Ταϋλανδέζα που εξ’αρχής προσπαθούσε να προσκολληθεί άγαρμπα στον έναν Αμερικάνο. Αφού ξεκινήσαμε ο ξεναγός μας ενημέρωσε μεταξύ σοβαρού κι αστείου ότι τα κάστρα που θα επισκεφτούμε πωλούνται σε περίπτωση που ενδιαφερόμαστε. Εγώ φυσικά δεν αντέδρασα σε αυτό, καθώς εάν δεν δω πρώτα δεν αγοράζω. Η διαδρομή ήταν όμορφη κι ο ξεναγός που βρισκόταν σε περίεργη, για το πρωϊνό της ώρας, καλή διάθεση, δεν σταμάτησε στιγμή να μιλάει. Εκτός των πληροφοριών που ήταν απαραίτητες για το ταξίδι, είχε προβεί σε ένα σόου δυτικοφιλίας, τέτοιου μεγέθους που για μια στιγμή πίστεψα πως οι δυο Αμερικάνοι ήταν πράκτορες της ΣΙΑ σε μυστική αποστολή κι εκείνος το είχε μάθει. Αφού έβρισε τον Πούτιν και τραγούδησε όλο το αγγλόφωνο ρεπερτόριο που έπαιζε το ραδιόφωνο, ενημερώνοντας μας παράλληλα για τον τίτλο και τη χρονολογία κάθε τραγουδιού (σαν τον πιτσιρικά από το «Η Λέξη που δε λες» μόνο που ο Ρουμάνος φίλος μας τις είπε όλες) φτάσαμε στο πρώτο κάστρο.

Πύργος του Πέλες
Φτιαγμένο στα τέλη του 19ου αιώνα, το κάστρο Πέλες περιέχει όλες τις ανέσεις μιας σύγχρονης κατοικίας κι ακόμα παραπάνω (από κεντρική θέρμανση μέχρι home cinema) χωρίς να έχει χάσει τη λειτουργικότητα του. Κοίταξα τι ψιλά έχω, δεν έβγαιναν να το αγοράσω και τα ξανάβαλα στις τσέπες για να συνεχίσουμε προς το κάστρο του Βλαντ Τσέπες. Γύρω από το κάστρο του Δράκουλα, που δεν ήταν ακριβώς δικό του καθώς ο ίδιος πέρασε τα παιδικά του χρόνια ως αιχμάλωτος του Σουλτάνου και τα επόμενα ως Διοικητής της Βλαχίας, έχει στηθεί μια μικρή τουριστική βιομηχανία. Κανονικά μέρος των εσόδων αυτής της βιομηχανίας θα έπρεπε να στέλνετε στους απογόνους του Μπραμ Στόκερ, του οποίου το βιβλίο στηρίζει από σπόντα την οικονομία ενός ολόκληρου έθνους.

Από τον Πύργο του Βλαντ
Φεύγοντας από εκεί κατευθυνθήκαμε προς την τουριστική πόλη του Μπρασόφ, όπου ανταλλάσσοντας ταξιδιωτικές εμπειρίες με τους συνταξιδιώτες μου έμαθα πως ο Τζόρνταν από το Οχάιο, στην βαλκανική του περιοδεία, εντυπωσιάστηκε από τις Σέρβες (για το Κόσοβο όμως δεν λέτε τίποτα), ο Μπομπ από τη Βοστόνη, εντυπωσιάστηκε από τον υπερβολικό φιλοαμερικανισμό των Αλβανών (Α κάτι πάτε να πείτε), ενώ την Ταϋλανδέζα (το όνομα της δεν το θυμάμαι) δεν τη ρωτήσαμε καν γιατί ήταν φανερό πως είχε εντυπωσιαστεί από τον Τζόρνταν από το Οχάιο. Αφού καθησύχασα τον Μπομπ πως στην Ελλάδα δεν θα αντιμετωπίσει τον ίδιο φιλοαμερικανισμό, (τουλάχιστον τα προηγούμενα χρόνια) κι αφού του έκανα μια συνοπτική αναφορά στη Χούντα και τον Εμφύλιο, αναχωρήσαμε.


Εικόνες από το Μπρασόφ

Φεύγοντας για το Βουκουρέστι, εκμαίευσα από τον Σερμπάν, τον ξεναγό, πως είναι ψηφοφόρος των Φιλελευθέρων, πως υποστήριζε την αναγκαιότητα ύπαρξης κυβέρνησης τεχνοκρατών και πως λίγο πολύ όλοι θέλουμε τον Γερμανό μας. Φυσικά όταν ο μέσος μισθός είναι €400 κι εσύ βγάζεις μόνο από τα φιλοδωρήματα πάνω από €50-€60 την ημέρα, δεν θεωρείσαι ο μέσος Ρουμάνος. Από την άλλη όμως δεν σκεφτόταν το κόστος που είχε, μην έχοντας επαφή με το παιδί του, λόγω του ότι δούλευε σχεδόν είκοσι ώρες την ημέρα, όπως μας είχε παραπονεθεί νωρίτερα. Για εκείνον το πρόβλημα της Ρουμανίας είναι πως χρειάζεται βαθύτερες φιλελεύθερες μεταρρυθμίσεις όμως ο κόσμος είναι χαζός και θέλει τους κομμουνιστές. Στη συνέχεια τον ρώτησα για τον Άνχελ Ιορντανέσκου (τον Ντουμίτρου Ντουμιτρίου δεν τον είχε καν ακουστά).
Γύρος Θεσσαλονίκης

Περνώντας για μια τελευταία φορά από την Παλαιά Πόλη του Βουκουρεστίου, κοντοστάθηκα για λίγο μπροστά από το, συνεχώς γεμάτο, κατάστημα «GYROS THESSALONIKIS» που παίζει εικοσιτέσσερις ώρες την ημέρα Ράδιο Καλαμαριά από τα ηχεία και με τον Πασχάλη Τερζή να άδει για τον δικό του τον δρόμο, σκέφτηκα τον δικό μου, της επιστροφής κι εκείνον που πρέπει να χαραχτεί. Όμως ο πάγος της αδράνειας δεν λέει να σπάσει και εγκλωβισμένοι ανάμεσα στη νοσταλγία και τις ψευδαισθήσεις παριστάνουμε τους Μοιραίους. Το αμάρτημα των Ρουμάνων, είναι ίδιο με το δικό μας. Αμέτοχοι στις εξελίξεις, έρμαια στις διαθέσεις των δρώντων, έτοιμοι να δημιουργήσουμε δικτάτορες ακόμα κι εκεί που δεν ήταν να υπάρξουν, μέσω της απουσίας μας, διαπιστώνουμε κατόπιν εορτής όσα συμβαίνουν, τα λάθη που έγιναν ή τις ευκαιρίες που χάθηκαν. Και στη συνέχεια περιμένουμε και πάλι αμέτοχοι τα επόμενα λάθη που θα γίνουν, τις νέες ευκαιρίες που θα χαθούν και ποιος θα κάνει την αρχή, για να τον κρίνουμε.

Περιγιάλι χωρίς γιαλό
Φωτογραφικό παράρτημα

(κάποια κολλούσαν στο χτεσινό πρώτο μέρος, αλλά δεν μπήκαν στη θέση τους, λόγω βιασύνης της κε του μπλοκ)

Το εξώφυλλο του ΤΙΜΕ
Η αίθουσα του "Παλατιού" που χρησιμοποιήθηκε
στο ΑΜΗΝ του Γαβρά ως "Βατικανό"

Zona libera de neocommunism
Συναντήσεις του "ελεύθερου κόσμου" (Νίξον-Τσαουσέσκου)
Από τα αρχεία του Μώμου
Το μνημείο του Μάικλ Τζάκσον
Ο Ion Luca Caragiale. Το άγαλμα είχε αρχικά
το κεφάλι του Λένιν κι είχε προταθεί να μπει μπροστά
από το Casa Presei, τελικά όμως προτιμήθηκε άλλο κι
ο καλλιτέχνης έβαλε το κεφάλι του λογοτέχνη
Το μνημείο Caruta cu paiate προς τιμήν του παραπάνω λοτέχνη
(παρουσιάζονται ήρωες από τα έργα του)
Ο "Φαναριώτικος" ναός της Σταυροπόλεως στην Παλιά Πόλη
Η αψίδα του Θριάμβου
Το Σπίτι του Λαού
Η αίθουσα της ΚΕ εντός του
Το υπόγειό του

Τετάρτη, 11 Ιανουαρίου 2017

Hello Budapest

(ταξιδιωτικές σκέψεις για τη Ρουμανία)

Η κε του μπλοκ έχει τη χαρά και την τιμή να φιλοξενεί τη δυναμική επιστροφή του Μώμου (γνωστός απ' το μονόλογο του Μώμου) στα bloggerικά δρώμενα (γιατί στο τουίτα ήταν πάντα ενεργός). Κι είναι διπλή η χαρά και η τιμή για το κείμενο της επιστροφής του, που είναι μια χορταστική, απολαυστική ανταπόκριση από ένα πρόσφατο ταξίδι του στη χώρα του Δράκουλα των Καρπαθίων, του Χάτζι, της Δρακουλέσκου, του Τσαουσέσκου, κτλ. Διαβάστε και απολαύστε υπεύθυνα σήμερα το πρώτο μέρος που θα ολοκληρωθεί σε δύο συνέχειες. (Και ναι, Βουδαπέστη, μην το κοιτάς, δεν κάνεις λάθος, σφε αναγνώστη).

Σήμερα ένας χάρτης, αύριο οι καλές φωτογραφίες, που σπαρταράνε
Η ώρα είναι επτά το πρωί και οδεύοντας, αγουροξυπνημένος, προς το αεροδρόμιο, σκέφτομαι τι θα συναντήσω στην πόλη που ο Michael Jackson φώναξε το ιστορικό «ΗELLO BUDAPEST» για να τον μιμηθούν στη συνέχεια οι IRON MAIDEN, ο Lenny Kravitz, o Ozzy Osbourn και οι METALLICA, δηλαδή στο Βουκουρέστι.

Μη όντας και πολύ σίγουροι για το όνομα της πρωτεύουσάς της, υποδέχτηκαν στον Δυτικό κόσμο, οι Αμερικάνοι κι Ευρωπαίοι καλλιτέχνες την Ρουμανία, αντίθετα με όλα τα προηγούμενα χρόνια που έδειχνε ολόκληρος ο «ελεύθερος κόσμος» να γνωρίζει με ακρίβεια τι ακριβώς συμβαίνει εκεί. Μα αν είσαι Ευρωπαίος κι έχεις δυο αυτιά με το’να μόνο να ακούει απ' τα Ανατολικά, είναι λογικό να μην «γροικάς» λεπτομέρειες για μια χώρα, κατόπιν της πολιτικής μετατόπισής της στα Δυτικά. Μια πρώτη ιδέα των κοσμογονικών αλλαγών που έχουν πραγματοποιηθεί στη χώρα, έλαβα δια του στόματος νεαρού εκπροσώπου εταιρίας με την οποία συνεργάζομαι: «Το να πας στο Βουκουρέστι με γυναίκα είναι σαν να πας στο Άργος με το πεπόνι σου» με είχε συμβουλεύσει γλαφυρά, τονίζοντάς μου την ευκολία και το χαμηλό κόστος εύρεσης γυναικείας συντροφιάς. Και μόνο η απουσία από την περιγραφή, του άλλοτε πανίσχυρου καλσόν των Ελληναράδικων αφηγήσεων, που γοήτευε κάθε Ανατολικοευρωπαία και η αντικατάσταση του από την επισήμανση του χαμηλού χρηματικού αντιτίμου, δείχνει την πρόοδο που βιώνει η χώρα και την αλλαγή του οικονομικού συστήματος. Φυσικά ο καθένας βρίσκει αυτό που ψάχνει ανεξαρτήτως συστήματος κι αυτό που ψάχνει χαρακτηρίζει τον ίδιο, συστηματικά.

Μη γνωρίζοντας κι εγώ πολλά για την πρωτεύουσα των «λατίνων» της βαλκανικής χερσονήσου, όπως αρέσκονται οι ίδιοι να αυτοπροσδιορίζονται, ξαφνιάστηκα ευχάριστα από τις πρώτες εικόνες της πόλης, που φαίνεται να έχει ζήσει τρεις διαφορετικές ζωές σε σύντομο χρονικό διάστημα. Στην αρχή πρόσεξα το εντυπωσιακό Casa Presei, όπου στεγαζόταν ο Τύπος κατά τη διάρκεια της σοσιαλιστικής περιόδου, στη θέση όπου από το 1905 υπήρχε ο βασιλικός Ιππόδρομος. Το Casa Presei είναι η ζωντανή απόδειξη της σοβιετικής παρουσίας αμέσως μετά τη λήξη του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, καθώς ακολουθεί με συνέπεια την Αρχιτεκτονική των «Εφτά Αδερφών» της Μόσχας και κυρίως του Πανεπιστημίου Λομονόσοφ. Ακριβώς μπροστά από το κτήριο υπάρχει ένα μοντέρνο γλυπτό που θυμίζει τα φτερά του Ικάρου και για το οποίο εάν ρωτήσεις κάποιον ντόπιο περί του συμβολισμού του, το πιθανότερο είναι πως θα εισπράξεις κάποιο αυτοσχέδιο ανέκδοτο. Στο ίδιο σημείο που βρίσκεται αυτό το γλυπτό υπήρχε προπολεμικά το έφιππο άγαλμα του πρώτου βασιλιά της Ρουμανίας, Καρόλου Α΄ (1839-1914) του γερμανικού Οίκου των Χοεντσόλερν, το οποίο η σοσιαλιστική κυβέρνηση του Gheorghe Gheorghiu-Dej, σε μια πρωτοφανή για την εποχή κίνηση οικολογικής ευσυνειδησίας, το ανακύκλωσε φτιάχνοντας από αυτό το άγαλμα του Λένιν όπου δέσποζε στο ίδιο σημείο μέχρι το 1990. Λίγο παρακάτω το υπέροχο και γιγάντιο πάρκο Herastrau, με τις προτομές μεγάλων λογοτεχνών από όλον τον κόσμο, με το μνημείο για τον Michael Jackson (!) και την ομώνυμη λίμνη, η Πλατεία Charles de Gaulle, πρώην Πλατεία Στάλιν, πρώην Πλατεία Μουσολίνι (με τα αντίστοιχα κάθε φορά αγάλματα) και η Αψίδα του Θριάμβου (1935) που επισφραγίζει τον χαρακτηρισμό «Παρίσι των Βαλκανίων» για το Βουκουρέστι. Στο κέντρο της πόλης ξεχωρίζουν οι μεγάλοι δρόμοι, τα καταθλιπτικά εμπορικά κέντρα όπου δεν μπαίνει αχτίνα ηλιακού φωτός από πουθενά, τα «καζίνο» σε κάθε γωνία που θυμίζουν το είδος της επιχειρηματικότητας στο οποία στηρίχθηκε η «ανάπτυξη» ήδη από τα πρώτα χρόνια του ΄90, η τουριστική Παλαιά Πόλη, με τον Ναό Σταυροπόλεως και την γοτθική μπιραρία Caru’cu Bere μεταξύ άλλων, το Intercontinental που σαν τεράστια τσιμεντένια σφήνα εξ’ουρανού έχει καρφωθεί στην καρδιά του Βουκουρεστίου (ίσως για να κατατροπώσει τον Δράκουλα του Κομμουνισμού) και φυσικά το Παλάτι του Κοινοβουλίου ή μάλλον το Σπίτι του Λαού.

Το Σπίτι του Λαού ξεκίνησε να κτίζεται το 1984 και αποτέλεσε το αποκορύφωμα της γιγάντιας ανοικοδόμησης που πραγματοποιήθηκε στο Βουκουρέστι από τα τέλη του ΄70 και καθ΄όλη τη διάρκεια της δεκαετίας του ΄80. Αυτή η ανοικοδόμηση του Βουκουρεστίου, σήμερα συνήθως καταλογίζεται στον τότε ηγέτη της Ρουμανίας, Τσαουσέσκου ως αποτέλεσμα μιας μεγαλομανίας παρόμοιας με αυτήν του Νέρωνα. Κατηγορείται πως γκρέμισε ένα μεγάλο μέρος της γραφικής Παλαιάς Πόλης, Εκκλησίες και Συναγωγές και πως ξεσπίτωσε χωρίς προειδοποίηση χιλιάδες οικογένειες. Αυτό που σπανίως αναφέρεται είναι μια μικρή λεπτομέρεια. Τον Μάρτιο του 1977 ένας σεισμός της τάξης των 7,4 R με επίκεντρο τα ανατολικά Καρπάθια, άφησε πίσω 1.570 νεκρούς, πάνω από 11.000 τραυματίες, 33 μεγάλα προπολεμικά κτήρια πλήρως κατεδαφισμένα και άλλα 35.000 μη κατοικήσιμα, πράγμα που έκανε τη ριζική ανοικοδόμηση της πόλης εντελώς αναγκαία.

Ο Τσαουσέσκου υπήρξε ιδιαίτερα δημοφιλής κυρίως στα πρώτα χρόνια της εκλογής του (1965). Ο προκάτοχός του, Gheorghiu-Dej, είχε αποστασιοποιηθεί τα τελευταία χρόνια από τη Σοβιετική Ένωση αντιδρώντας στη λεγόμενη αποσταλινοποίηση που εκπροσωπούσε η σοβιετική ηγεσία. Αυτή η υπάρχουσα σταδιακή απομάκρυνση μεταξύ των δυο χωρών υπήρξε πρώτης τάξεως ευκαιρία για τον Τσαουσέσκου να αποκοπεί σχεδόν ολοκληρωτικά από τους Σοβιετικούς, παραμένοντας ωστόσο στο Σύμφωνο της Βαρσοβίας, αλλά ως μη ενεργό μέλος. Αυτή η «Ανεξαρτησία» της χώρας, όπως παρουσιάστηκε στην κοινή γνώμη, έγινε δεκτή από μεγάλο μέρος των Ρουμάνων με ενθουσιασμό ενώ ο Τσαουσέσκου προβλήθηκε ως μεγάλος πατριώτης. Ο αντισοβιετισμός άλλωστε δεν ήταν κάτι ξένο για τους Ρουμάνους. Η ένταξη της Μολδαβίας, την οποία ο προπολεμικός ρουμανικός Μεγαλοϊδεατισμός, θεωρούσε έδαφος του Ρουμανικού Βασιλείου, στην ΕΣΣΔ το 1940, είναι κάτι το οποίο συζητείται ακόμα από τους Ρουμάνους. Επιπλέον οι αντιπαραθέσεις και οι συγκρούσεις που προκλήθηκαν από το ξήλωμα του παλαιού μοναρχοφασιστικού κρατικού μηχανισμού και από την κολεκτιβοποίηση, χρεωνόταν από κάποιους στη σοβιετική παρουσία, ενώ υπήρχαν κι εκείνοι που θεωρούσαν πως μέσω των Σοβιετορουμανικών βιομηχανικών μονάδων (SovRom) που είχαν σχηματιστεί, οι Σοβιετικοί έβαζαν χέρι στον πλούτο της χώρας
Η σταδιακή απομάκρυνση από τη ΕΣΣΔ είναι το μόνο που κράτησε η νέα ηγεσία από την προηγούμενη, την ίδια ώρα που η εσωκομματική αντιπολίτευση τη χαρακτήριζε ως ντροπαλά σοσιαλδημοκρατική. Το μεγαλόπνοο πλάνο για την ανάπτυξη της βαριάς βιομηχανίας, η δημιουργία υποδομών ηλεκτροδότησης μέσω πυρηνικής ενέργειας και υδροηλεκτρικών σταθμών στον Δούναβη, το νέο δίκτυο μεταφορών, η αναβάθμιση των υποδομών εξόρυξης πετρελαίου, η δημιουργία εμπορικού στόλου στη Μαύρη Θάλασσα κλπ εκσυγχρόνιζαν με γοργούς ρυθμούς τη χώρα και σύντομα η Ρουμανία έγινε η τέταρτη μεγαλύτερη δύναμη στη εξαγωγή στρατιωτικού εξοπλισμού παγκοσμίως και δεύτερη στην παραγωγή πετρελαίου στην Ευρώπη (πίσω από την ΕΣΣΔ). Η ρουμανική ηγεσία, για την υλοποίηση όλων των παραπάνω όχι μόνο αρνήθηκε τη σοβιετική βοήθεια, αλλά αντίθετα στράφηκε, για δανεισμό, προς τη Δύση και σύντομα ο δανεισμός αυτός έγινε αβάσταχτος. Πριν όμως διαπιστωθεί πόσο είχε χρεωθεί η χώρα, ο Τσαουσέσκου είχε γίνει εξαιρετικά δημοφιλής για τους ηγέτες της Δύσης. Κάτι το γεγονός ότι καταδίκασε τη συμμετοχή των σοβιετικών στα γεγονότα της Τσεχοσλοβακίας το 1968, ενώ τις παραμονές είχε πραγματοποιήσει φιλική επίσκεψη στον Dubček, κάτι το ότι η Ρουμανία ήταν η πρώτη χώρα του Συμφώνου της Βαρσοβίας που εντάχθηκε στο Δ.Ν.Τ. και στη Γενική Συμφωνία Δασμών και Εμπορίου, ο Τσαουσέσκου είχε γίνει ιδιαίτερα αξιαγάπητος. Τόσο αξιαγάπητος μάλιστα που τον επισκέφθηκε ο Αμερικάνος πρόεδρος Νίξον και του χάρισε μια φεγγαρόπετρα από τις αποστολές της NASA, ενώ συχνά παραλάμβανε τίτλους Τιμής και παράσημα κι από τις υπόλοιπες Μεγάλες Δυνάμεις δυτικά του Δούναβη π.χ. του Τάγματος του Ελέφαντα από τη Δανία, των Ιπποτών του Μεγαλόσταυρου της Μ. Βρετανίας κι αυτό της Λεγεώνας της Τιμής από τη Γαλλία. Μπορεί η Τιμή τιμή να μην έχει, τα δάνεια όμως είχαν και συνεχώς ανέβαιναν. Τότε συνειδητοποίησε πως στην προσπάθεια του να αποδεσμευτεί από την ΕΣΣΔ είχε δεθεί χειροπόδαρα στους Δυτικούς. Φοβούμενος την ολοκληρωτική εξάρτηση της χώρας από τους δανειστές της, προέβη στην εφαρμογή επείγοντος προγράμματος εξόφλησης του εξωτερικού χρέους με έμφαση στις εξαγωγές, ενώ παράλληλα πραγματοποιήθηκε δημοψήφισμα, όπου με ποσοστό Τσαουσέσκου (όπως θα έλεγαν κάποιοι) επικυρώθηκε η απαγόρευση μελλοντικού δανεισμού της χώρας από το εξωτερικό.
Η προώθηση του μεγαλύτερου μέρους της παραγωγής προς τις εξαγωγές και η απορρόφηση μεγάλων πόρων για την ανοικοδόμηση του Βουκουρεστίου, είχε ως αποτέλεσμα τη δεκαετία του ογδόντα να παρουσιαστούν ελλείψεις αγαθών από τα ράφια των καταστημάτων, ενώ οι διακοπές ρεύματος και φυσικού αερίου έκαναν την εμφάνισή τους. Κάτω από αυτές τις συνθήκες η ηγεσία του Τσαουσέσκου άρχισε να χάνει τη δημοφιλία της στο εσωτερικό, ενώ με την ανακοίνωση της πλήρους αποπληρωμής του εξωτερικού χρέους και δεδομένης της απόφασης του δημοψηφίσματος, η Δύση δεν είχε τίποτα άλλο να κερδίσει από αυτόν. Παρ΄όλα αυτά, άνευ χρέους πλέον και βασισμένος στην πρόσφατη επανεκλογή του στην ηγεσία του Κόμματος, ο Τσαουσέσκου έβλεπε ένα λαμπρό μέλλον για την πατρίδα του χωρίς να νιώθει πως απειλείται, ακόμα κι όταν γύρω του ο σοσιαλισμός ανατρεπόταν από χώρα σε χώρα. Ίσως η πρόθεση του να μην παραδώσει αναίμακτα τα κλειδιά της εξουσίας, ή να στραφεί ο ίδιος σε καπιταλιστικές λύσεις μπροστά στη νεοδιαμορφωθείσα παγκόσμια κατάσταση, αλλά αντιθέτως να καλέσει Σύνοδο όλων των σοσιαλιστικών χωρών ώστε να προστατευθεί ο Σοσιαλισμός, αποτέλεσε τη σταγόνα που ξεχείλισε το ποτήρι της δυτικής υπομονής. Ο καλός φίλος από την Ανατολή, μετατράπηκε εν μια νυκτί σε σκληρό δικτάτορα στον Δυτικό Τύπο. Τα γεγονότα της Τιμισοάρα, οι προβοκάτσιες και οι ψευδείς φήμες περί εκατόμβης νεκρών που έφταναν στο Βουκουρέστι μέσω των Διεθνών Μ.Μ.Ε. «νομιμοποίησαν» το πραξικόπημα που θα ακολουθούσε και κατόπιν μιας «δίκης» ολίγων λεπτών, για την οποία αργότερα θα μετάνιωναν ακόμα και άνθρωποι που συμμετείχαν σε αυτήν, το ζεύγος Τσαουσέσκου θα κατηγορηθεί ακόμα και για γενοκτονία (!) και θα εκτελεστεί αμέσως, από εκτελεστικό απόσπασμα που είχε ήδη σχηματιστεί πριν από τη «δίκη».

Το Σπίτι του Λαού, που δεν είχε ολοκληρωθεί κατά τη διάρκεια των δραματικών γεγονότων του 1989, αποτελεί αδιαμφισβήτητα το σύμβολο εκείνης της περιόδου. Η υλοποίηση ενός τόσο υπερφιλόδοξου έργου, την ίδια στιγμή που λίγα μέτρα πιο πέρα ο λαός του Βουκουρεστίου προσπαθούσε να αντιμετωπίσει της δυσκολίες που προέκυπταν καθημερινά στα πλαίσια του έκτακτου προγράμματος εξόφλησης του χρέους, υπήρξε πεδίο αντιπαράθεσης ακόμα κι εσωκομματικά, από πολύ νωρίς. Το κτήριο, που σήμερα αποτελεί το μεγαλύτερο σε όγκο διοικητικό οικοδόμημα στην Ευρώπη και δεύτερο στον κόσμο μετά το αμερικάνικο Πεντάγωνο, προοριζόταν να στεγάσει την Κ.Ε. του Κόμματος, διεθνή συνέδρια, θεατρικές παραστάσεις, διεθνείς συναντήσεις καθώς και κάθε είδους σωματείο που δραστηριοποιούταν στην πόλη. Κυρίως όμως προοριζόταν να αποτελέσει σύμβολο της αυτάρκειας και των δυνατοτήτων του Ρουμάνικου λαού, καθώς οικοδομούνταν αποκλειστικά με πρώτες ύλες από τη Ρουμανία. Σήμερα στεγάζεται το Ρουμανικό Κοινοβούλιο κι ένα Συνεδριακό Κέντρο ενώ το μεγαλύτερο μέρος του παραμένει άδειο. Τμήμα του κτηρίου είναι επισκέψιμο αλλά μόνο κατόπιν τηλεφωνικού ραντεβού και υποχρεωτικά με τη συνοδεία ξεναγού ο οποίος σου παρέχεται στον χώρο. Για να σου επιτραπεί η λήψη φωτογραφιών πρέπει να πληρώσεις επιπλέον ειδικό εισιτήριο, κάτι που ισχύει στους περισσότερους χώρους τουριστικού ενδιαφέροντος στη Ρουμανία. Κατά την είσοδο, μου έκανε εντύπωση πως ενώ αποτελεί την μεγαλύτερη τουριστική ατραξιόν της πόλης, η υποδοχή είναι το λιγότερο, πρόχειρα οργανωμένη, με ένα πτυσσόμενο σταντ για ρεσεψιόν (παρόμοια με αυτά που χρησιμοποιούν οι διαφημιστικές εταιρίες στις υπαίθριες εκδηλώσεις τους) και με τα ραντεβού γραμμένα σε χαρτάκια, ενώ τα εισιτήρια παραλαμβάνονταν από ένα gift soft που θύμιζε έντονα «ΔΕΛΤΑ της γειτονιάς» προηγούμενης δεκαετίας. Όλο αυτό σε συνδυασμό με την ύπαρξη μιας έντονης οσμής ούρων με έκαναν να σκεφτώ πόσο θα σχολιαζόταν κάτι τέτοιο πίσω στην πατρίδα εάν η Ρουμανία ήταν ακόμα σοσιαλιστική, αντίθετα τώρα πέρναγε απαρατήρητο από τους περισσότερους αφού τα κάλυπτε όλα η οσμή της ελευθερίας και των Ευρώ (ή των Λέι) αλλά κυρίως της ελευθερίας. Κάπου εκεί συνάντησα και δυο διαμαρτυρόμενες Ελληνίδες (όχι στο θρήσκευμα) γύρω στα 55 που δεν τους επετράπη η είσοδος λόγω του ότι δεν είχαν κλείσει ραντεβού, μέχρι που αποφάσισαν από κοινού πως δεν αξίζει ο κόπος. Οι ίδιες, μετά από λίγο ξεφυλλίζοντας έναν οδηγό με φωτογραφίες από το εσωτερικό του «Παλατιού» αποφάνθηκαν πως η αισθητική του Τραμπ αδίκως χαρακτηρίζεται κιτς, αφού πληρώνουμε αντίτιμο για να επισκεφθούμε κτήριο ανάλογης αισθητικής.

Η ξενάγηση ξεκίνησε και ήταν εύκολο να διαπιστώσει κανείς την αμηχανία με την οποία γινόταν η διαχείριση του χώρου. Παραδοσιακές στολές από διάφορες περιοχές εδώ, πίνακες από αγαπημένους καλλιτέχνες του Τσαουσέσκου εκεί, φθαρμένες αυτοκόλλητες αναγεννησιακές αγιογραφίες σε τοίχο αίθουσας που είχε χρησιμοποιηθεί ως «Βατικανό» κατά τη διάρκεια των γυρισμάτων του «ΑΜΗΝ» του Κώστα Γαβρά, αλλά κυρίως τεράστιοι αναξιοποίητοι χώροι. Το μόνο που είχε σαφή κατεύθυνση ήταν η ξενάγηση. Προφανώς στη χώρα που ο μεγαλύτερος τουριστικός πόλος έλξης είναι ο υποτιθέμενος Πύργος του Δράκουλα στην Τρανσιλβανία και οι θρύλοι γύρω από αυτόν, πιστεύεται πως χωρίς ιστορίες για αγρίους οι τουρίστες χάνουν το ενδιαφέρον τους. Έτσι ο κατά τα άλλα συμπαθέστατος ξεναγός, ανάμεσα στο να μας λέει πως το κτήριο αποτελείται κατά 95% από υλικά που παράχθηκαν εντός συνόρων και δεν μπορεί να προσδιοριστεί το ακριβές κόστος αφού τα υλικά ήταν ήδη κρατική περιουσία, ενώ οι εργάτες και οι στρατιωτικοί που συμμετείχαν στο έργο έτσι κι αλλιώς πληρώνονταν από το Κράτος, πέταγε και μια ιστορία μυθοπλασίας για τον «Δικτάτορα». Για να καταλάβει κανείς πόσο ακραίες ήταν αυτές οι ιστορίες που συμπληρώνονταν πάντα από ένα «Δεν ξέρω εγώ εάν είναι αλήθεια, έτσι λέγεται, αλλά η ίδια ιστορία λεγόταν παλαιότερα και για τον τάδε βασιλιά, εσείς θα κρίνετε ποια είναι η αλήθεια κλπ» μένει να αναφέρω πως οι ιστορίες εκείνες που ο ίδιος ισχυριζόταν πως ήταν πράγματι αληθινές, ήταν ότι ο Τσαουσέσκου είχε έναν αδελφό με το ίδιο ονοματεπώνυμο επειδή ο μεθύστακας πατέρας τους είχε ξεχάσει πως έχει κι άλλον γιο και πως στη στρογγυλή τράπεζα των συνεδριάσεων της Κ.Ε. λείπει μια καρέκλα επειδή ο Τσαουσέσκου είχε παραγγείλει για τον ίδιο έναν θρόνο, που δεν μπορούσαν όμως να μας τον δείξουν γιατί δεν φτιάχτηκε ποτέ. Λέγε λέγε, μένει η επίγευση.
Περιμένοντας το ασανσέρ για να πάμε στην ταράτσα του κτηρίου όπου θα μπορούσαμε να δούμε το Βουκουρέστι από ψηλά, πιάσαμε την κουβέντα με τον ξεναγό που μας παραπονέθηκε για το μέγεθος της διαφθοράς στη σημερινή Ρουμανία, τις μειωμένες επιλογές των νέων της χώρας, την ακραία φτώχεια και πως ο μισός πληθυσμός νοσταλγεί την κομμουνιστική περίοδο. Φτάνοντας στην ταράτσα αποφάνθηκε πως ήταν λάθος η κατασκευή ενός τόσο μεγάλου κτηρίου κι αυτό χρεώνεται αποκλειστικά στη ματαιοδοξία του παλαιού ηγέτη, ενώ ο γιός του διαφωνούσε με την οικοδόμηση, θεωρώντας πως αφού κατά τον Μαρξ στόχος είναι η απονέκρωση του Κράτους, ένα τέτοιο κτήριο θα είναι μελλοντικά άχρηστο. Κι ενώ μιλούσαμε για λάθη ματαιοδοξίας του παρελθόντος, μας λέει με απόλυτη φυσικότητα πως πίσω από το «Σπίτι του Λαού» χτίζεται η νέα Μητρόπολη της Ρουμάνικης Ορθόδοξης Εκκλησίας και στόχος είναι να είναι ψηλότερη από το «Παλάτι» ώστε από μακρυά να φαίνεται ο σταυρός της πάνω από αυτό. Επιπλέον σχολίασε την ειρωνεία του να φαίνεται ο σταυρός πάνω από ένα «κομμουνιστικό» κτήριο. Πράγματι εδώ υπήρχε μια ειρωνεία, απλά δεν ήταν ακριβώς αυτή.
Το τελευταίο κομμάτι της ξενάγησης ήταν ίσως το πιο ενδιαφέρον. Επισκεφθήκαμε τα γεμάτα υγρασία υπόγεια του κτηρίου όπου ένας χώρος είχε διαμορφωθεί όπως ήταν υποτίθεται την εποχή που φιλοξενούσε τους εργάτες ως γιαπί. Περιοδικά και βιβλία της εποχής σκόρπια στον χώρο, πικάπ και δίσκοι βινυλίου, μια αφίσα με το σύμβολο του Κομμουνιστικού Κόμματος (το μόνο σφυροδρέπανο σε όλη την πόλη βρίσκεται στα θεμέλια του Κοινοβουλίου) και δυο ποδοσφαιρικά συνθήματα με σπρέι στον τοίχο, που είχαν διατηρηθεί από τότε. Ο ξεναγός μας ενημέρωσε πως δεν είχαν καταγραφεί εργατικά δυστυχήματα αλλά σίγουρα υπήρχαν και πρόσθεσε μια ιστορία κατά την οποία σε μια επίσκεψη επίβλεψης του έργου, ο Τσαουσέσκου μπαίνοντας σε μια αίθουσα πέτυχε έναν εργάτη να κάνει την ανάγκη του (δεν μας διευκρίνισε εάν ήταν το νούμερο ένα ή το δυο) κι όπως μπήκε έτσι βγήκε διακριτικά χωρίς να μάθει ποτέ ο εργάτης πως ο Πρόεδρος τον είχε δει live επί τω έργω. (Ο ξεναγός πάντως περιέργως το έμαθε). Η ιστορία αυτή ήταν στα πλαίσια της περιγραφής των κακών συνθηκών εργασίας στον χώρο, όπου οι τουαλέτες δεν έφταναν για όλους κι έτσι ουρούσαν όπου έβρισκαν. Αυτό ίσως δικαιολογούσε την οσμή κατά την είσοδο, σκέφτηκα.


Την ημέρα της επίσκεψής μου στο «Παλάτι του Κοινοβουλίου» πραγματοποιούνταν στη Ρουμανία βουλευτικές εκλογές.

(Συνεχίζεται...)